Μήπως ο συντροφός μου έχει σύνδρομο Asperger;

 

Όταν ο σύντροφός μου αδιαφορεί για τα συναισθήματά μου: Μήπως έχει σύνδρομο Asperger;

Γιατί επιλέγουμε έναν/μία σύντροφο με σύνδρομο Asperger; Ποια τα προβλήματα που μπορεί να προκύψουν στη σχέση; Γιατί η διάγνωση μπορεί να σώσει τησχέση;

Το σύνδρομο Asperger ανήκει στο φάσμα των διάχυτων αναπτυξιακών διαταραχών και εκδηλώνεται από την παιδική ηλικία. Πρώτoς το μελέτησε και το περιέγραψε ο ψυχίατρος Hans Asperger, απ' όπου πήρε και το όνομά του. Η επίσημη αναγνώριση στο Στατιστικό Εγχειρίδιο των Ψυχικών διαταραχών (DSM) έγινε μετά το 1994. Έως τότε, πολλοί ενήλικες δεν είχαν διαγνωστεί, συνεπώς δεν δέχτηκαν ειδική θεραπεία ως παιδιά.

Ως ενήλικες, που μόλις τώρα ανακαλύπτουν ότι έχουν το συγκεκριμένο σύνδρομο, η διάγνωση για εκείνους/εκείνες είναι μια ανακούφιση, καθώς ανακαλύπτουν πως o λόγος που είχαν δυσκολίες κυρίως με τις σχέσεις δεν οφείλεται στους ίδιους.

Στα περισσότερα παιδιά οι δυσκολίες που αντιμετωπίζουν βελτιώνονται μέσα από τη θεραπευτική παρέμβαση μέχρι την ενηλικίωσή τους, όμως οι δυσκολίες στις κοινωνικές και επικοινωνιακές δεξιότητες μπορεί να επιμείνουν. Οι τομείς που αντιμετωπίζουν δυσκολίες τα άτομα με το σύνδρομο Asperger αφορούν το τρίπτυχο κοινωνική αλληλεπίδραση-κοινωνική επικοινωνία-κοινωνική φαντασία. Η μεγαλύτερη δυσκολία αφορά στην ενσυναίσθηση, δηλ. το να μπορούν να ερμηνεύσουν σωστά τις προθέσεις κάποιου.


Για παράδειγμα, μια πράξη καλοσύνης ή συμπόνιας μπορεί να γίνει αντιληπτή από το άτομο με σύνδρομο Asperger ως σήμα ενός βαθύτερου ενδιαφέροντος, πιο προσωπικού ή να ξεκινήσουν μια συζήτηση για θέμα προσωπικού τους ενδιαφέροντος και να μην αντιληφθούν τη δυσφορία του ακροατή. Επειδή ακριβώς δυσκολεύονται να μπουν στη θέση του άλλου πολλές φορές παρεξηγούνται και χαρακτηρίζονται ως εγωιστές και πεισματάρηδες.



Το σύνδρομο Asperger δεν αποτελεί πλέον ταμπού. Πολλοί επώνυμοι έχουν παραδεχτεί δημοσίως στον περιοδικό Τύπο ότι έχουν διαγνωστεί με το συγκεκριμένο σύνδρομο -ανάμεσα τους ο Νταν Ακρόιντ, η Σούζαν Μπόιλ και η Ντάριλ Χάνα. Φαινομενικά τελειομανείς, πειθαρχημένοι και παραγωγικοί στον τομέα της προτίμησής τους, ξεχωρίζουν σε κάθε τομέα, με τον οποίο θα αποφασίσουν να ασχοληθούν. Τα επαγγέλματα, στα οποία συνήθως διαπρέπουν είναι στην επιστήμη των υπολογιστών, στα μαθηματικά, τη λογιστική, τη μηχανολογία ή τη βιβλιοθηκονομία..

Η αδυναμία στην έκφραση των συναισθημάτων - Πρόκληση για τη σχέση/γάμο.

«Μιλούσε  πάντα τη γλώσσα της καρδιάς με μια αδέξια ξενική προφορά»

«Αυτό που με γοήτευε είναι ότι με διεκδικούσε με έναν τρόπο εμμονικό-αισθανόμουν σημαντικός/κη…!»

Εκ πρώτης όψεως οι άνδρες με σύνδρομο Asperger κερδίζουν τις εντυπώσεις στο αντίθετο φύλο καθώς είναι ευγενικοί, πολύ εξυπηρετικοί και εξαίρετοι ακροατές. Όταν ερωτεύονται, είναι πιστοί και τροφοδοτούν με την αποκλειστική προσοχή τους το άτομο του ενδιαφέροντός τους.  H αφοσίωσή τους στη σύντροφο είναι ολοκληρωτική. Η ρομαντική σχέση για εκείνους είναι σε προτεραιότητα, συνεπώς η αντροπαρέα έρχεται δεύτερη -δηλ. σπάνια θα προτιμήσουν να ακυρώσουν ένα ραντεβού, προκειμένου να δουν έναν αγώνα μαζί με την παρέα τους.

Για τις γυναίκες που έχουν ανάγκη την προσοχή και το αίσθημα ασφάλειας, η επιβεβαίωση που παίρνουν από έναν τέτοιον άνδρα θεωρείται σημαντικό προτέρημα και είναι αυτό που συνήθως παίζει τον κυρίαρχο λόγο στην απόφαση να τους επιλέξουν για συζύγους.

Οι άνδρες με σύνδρομο Asperger τείνουν να ερωτεύονται γυναίκες με άριστες επικοινωνιακές δεξιότητες και διαισθητική κοινωνική γνώση. Η ιδανική σύντροφος για εκείνους λειτουργεί ως κοινωνική διερμηνέας. Το άλλο τους μισό πρέπει να είναι πρόθυμο να αναλάβει, εκτός από το συντροφικό, και έναν πιο μητρικό ρόλο.

Για τις γυναίκες με σύνδρομο Asperger, το πιο χαρακτηριστικό στοιχείο συμπεριφοράς που έλκει τους άνδρες είναι η κοινωνική ανωριμότητα η οποία εκφράζεται μέσα από το χαριτωμένο αυθορμητισμό. Για κάποιους άνδρες είναι ερωτεύσιμο το να νιώθουν σημαντικοί μέσα από τη σχέση τους με μια γυναίκα που τους δείχνει πόσο πολύ τους χρειάζεται.

Αξίζει να σημειωθεί ότι πολλά άτομα με το συγκεκριμένο σύνδρομο, επειδή ενδεχομένως, εξαιτίας των ελλιπών κοινωνικών δεξιοτήτων, να έχουν βιώσει την απόρριψη από την τρυφερή ηλικία της εφηβείας, να μην θέτουν υψηλές προσδοκίες από τους άλλους και να είναι πιο δεκτικοί σε καταχρηστικές συμπεριφορές και διάφορες μορφές κακοποίησης (ψυχολογική και σωματική).

«Αγαπώ τους εσωστρεφείς… που δεν σπαταλούν τις λέξεις»

 

«Μάλλον δεν συμπαθεί τους φίλους μου»

Επειδή έχουν περιορισμένο ρεπερτόριο ενδιαφερόντων σε φιλικό επίπεδο συναναστρέφονται κυρίως με άτομα από τον εργασιακό χώρο όπου μοιράζονται κοινά ενδιαφέροντα. Ουσιαστικά οι κοινωνική τους ζωή σχετίζεται την εργασία τους.

Όταν βρεθούν σε μια παρέα με διαφορετικά ενδιαφέροντα από εκείνους θα βιώσουν κοινωνική αμηχανία, διότι δυσκολεύονται στην κατανόηση του σαρκαστικού χιούμορ,  των αφηρημένων εννοιών, και των αλληγοριών. 

Η δημιουργία και διατήρηση φιλικών σχέσεων δεν είναι εύκολο για εκείνους, αλλά όταν τα καταφέρουν είναι πολύ καλοί φίλοι. Δεν θεωρούνται κοινωνικά άτομα, διότι επιλέγουν να μιλάνε μόνο σε ανθρώπους που συμπαθούν. Κάποιοι εμφανίζουν επιλεκτική αλαλία, δηλαδή δεν απευθύνουν το λόγο σε όποιον δεν τους είναι αρεστός.

«Δεν ξέρω αν με αγαπά…»

Με τη δεύτερη ματιά, μέσα στο πλαίσιο της μακροχρόνιας σχέσης ή του εγγάμου βίου μπορεί να προκύψουν προβλήματα. Σύμφωνα με έρευνες, 50% των συντρόφων ενηλίκων με Asperger αμφιβάλλουν ότι ο/η σύντροφος τους αγαπά. Ένας λόγος είναι ότι τα άτομα με Asperger έχουν μεγάλη δυσκολία να εκφράσουν λεκτικά την αγάπη τους  για τον/τη σύντροφό τους. Αυτή η φαινομενική αδιαφορία οδηγεί στη συναισθηματική παραμέληση του/της συντρόφου τους.

«Αισθάνομαι μοναξιά!»

Η επικοινωνία ανάμεσα στο ζευγάρι είναι πολύ σημαντική για την εξέλιξη της σχέσης αλλά κυρίως για την επίλυση προβλημάτων και την αποφυγή συγκρούσεων. Οι συζητήσεις μπορεί να είναι ελάχιστες και μονόπλευρες και να μην υπάρχει συμμετοχή από τον/τη σύντροφο με το σύνδρομο. Οι κουβέντες είναι περιορισμένες και συνήθως αφορούν πρακτικά ζητήματα.  Συνήθως αποφεύγουν να μιλήσουν για θέματα συναισθηματικής σημασίας για το σύντροφό τους. 

Στην περίπτωση ενός καβγά, ο/η σύντροφος με σύνδρομο Asperger μπορεί να χάσει το δίκιο του, διότι δεν θα είναι σε θέση να αντικρούσει με επιχειρηματολογία τις κατηγορίες του/της συντρόφου του. Αρκετά ευαίσθητοι στην κριτική, μπορεί να αντιδράσουν με έντονο τρόπο…

Η ειλικρινής έκφραση των σκέψεων τους και οι έμμονες ιδέες μπορεί να αποβούν οδυνηρές για τους άλλους καθώς δεν αντιλαμβάνονται πάντα τις συναισθηματικές επιπλοκές που έχει η συμπεριφορά τους στον περίγυρο.

Η δυσκολία κατανόησης αφηρημένων εννοιών παρεμποδίζει τον ουσιαστικό διάλογο ανάμεσα στο ζευγάρι, διότι το αίτιο της σύγκρουσης θα πρέπει να διατυπώνεται με σαφήνεια, καθώς και τα δυσάρεστα συναισθήματα που απορρέουν από αυτό.

«Αισθάνομαι παγιδευμένος στις ευθύνες»

Οι περισσότεροι ενήλικες με σύνδρομο Asperger έχουν οργανωτικά προβλήματα, γι' αυτό και ο/η σύντροφός τους θα πρέπει να αναλάβει και το ρόλο του... γραμματέα, που εκτελεί καθήκοντα οικονομικού προϋπολογισμού, καθώς και προγραμματισμού.

Το άνισο μοίρασμα οικιακών υποχρεώσεων και  φροντίδας των παιδιών απουσία της συναισθηματικής στήριξης μακροχρόνια εξαντλεί σωματικά και αποστραγγίζει τις ψυχικές αντοχές, τότε αρχίζει η δυσανασχέτηση με το σύντροφο. Σε αντίθεση, έρευνες έχουν δείξει ότι οι άνδρες με σύνδρομο Asperger επωφελούνται και σωματικά και ψυχικά από μια μακροχρόνια σχέση. Το μοίρασμα των ευθυνών σε αυτή την περίπτωση μειώνει το καθημερινό άγχος τους.

«Βαρέθηκα να νταντεύω τον/τη σύντροφό μου»

Ο γονεϊκός ρόλος για τα άτομα με σύνδρομο Asperger είναι αρκετά απαιτητικός, διότι πρέπει να καταλαβαίνουν τις ανάγκες και τις συμπεριφορές των παιδιών τους. Τα παιδιά έχουν ανάγκη την αποδοχή, την ενθάρρυνση και την στοργή εάν τα στερηθούν ίσως νοιώσουν αόρατα. Ο γονέας που δεν έχει σύνδρομο Asperger θα πρέπει να αναλάβει επιπλέον ευθύνες για αντισταθμίσει την έλλειψη των γονικών δεξιοτήτων του/της συντρόφου του. Με λίγα λόγια, πρέπει να παρέχει καθοδήγηση και παράλληλα να αποστασιοποιηθεί βρίσκοντας την δύναμη να ενθαρρύνει τον άλλο γονέα. Ειδικά στην περίοδο της εφηβείας του παιδιού αναγκαστικά θα μεσολαβεί για να αποτρέψει τυχόν συγκρούσεις και δυσαρέσκεια από την πλευρά του παιδιού.

Στους ενήλικες πολλές φορές το σύνδρομο Asperger λανθασμένα συγχέεται με το ναρκισσισμό, διότι η αδυναμία στην ενσυναίσθηση μεταφράζεται ως εγωκεντρισμός. 

Η ευαισθητοποίηση το κλειδί… για τη γέφυρα επικοινωνίας

Η διάγνωση του συνδρόμου Asperger για άτομα από 35 ετών και άνω ως επί το πλείστον αποτελεί λύτρωση... Διότι αποσαφηνίζει και εξηγεί το γιατί οι προθέσεις, αν και θετικές, συνήθως παρεξηγούνται...

Το παρόν άρθρο επικεντρώθηκε κυρίως στην έκφραση συναισθήματος, διότι αυτός είναι ένας τομέας που ο/η σύντροφος του ατόμου με σύνδρομο Asperger ευελπιστεί ότι με το πέρασμα του χρόνου, μέσα από την οικειότητα, θα αλλάξει προς το καλύτερο, κάτι που δεν ισχύει κατά κανόνα. Μια διάγνωση για τον/τη σύντροφο του ατόμου με Asperger καταστέλλει το θυμό και ανοίγει τις πύλες μιας βαθύτερης επικοινωνίας. Η συμπεριφορική θεραπεία και η εκμάθηση κοινωνικών δεξιοτήτων αποτελούν τις πιο διαδεδομένες θεραπευτικές προσεγγίσεις για το συγκεκριμένο σύνδρομο..

Όταν ανάμεσα στο ζευγάρι υπάρχει αγάπη και αναγνώριση ότι αυτό που τους χωρίζει δεν είναι ο εγωκεντρισμός, αλλά ένας διαφορετικός τρόπος επικοινωνίας των συναισθημάτων, τότε μπορεί ο καθένας από την πλευρά του με αμοιβαίες υποχωρήσεις και ξεκάθαρα «θέλω» να βάλει ένα λιθαράκι και να χτιστεί μια επιτυχημένη σχέση. 

 

Πηγή 

 

"Σύνδρομο Asperger": Είναι τελικά αυτισμός ή όχι;

Εντύπωση προκαλεί το γεγονός ότι το σύνδρομο Asperger είναι στις μέρες μας αρκετά διαδεδομένο (σαν όρος τουλάχιστον) σε πολλές μαμάδες. Πολλές φορές, με μεγάλη έκπληξη και απορία παράλληλα, αντιμετωπίζω μαμάδες οι οποίες με ρωτάνε γεμάτες αγωνία: «Μήπως το παιδί μου είναι Asperger;».

 Όταν τις ρωτάω αν ξέρουν τί είναι αυτό, η απάντησή τους τις περισσότερες φορές είναι αρκετά συγκεχυμένη. Οι γνώσεις τους, αποτελούν ένα συνονθύλευμα πληροφοριών που έχουν συλλέξει από διάφορες πηγές, έγκυρες και μη. Ακόμα και αρκετοί επαγγελματίες, δε δίνουν σαφή διάγνωση στους γονείς, αλλά συνηθίζουν να χρησιμοποιούν όρους όπως "διαταραχή επικοινωνίας", "ανωριμότητα" ή "αυτιστικά στοιχεία", είτε γιατί δεν είναι σίγουροι για τη διάγνωση, είτε για να μετριάσουν τις αρνητικές επιπτώσεις στους γονείς. 

Για να ξεκαθαρίσουμε λοιπόν ορισμένα ζητήματα, ο όρος "αυτιστικά στοιχεία" δεν είναι δόκιμος και δεν αναγνωρίζεται επίσημα. Είναι κάτι σα να λέμε ότι το παιδί παρουσιάζει "στοιχεία πυρετού", το οποίο φυσικά δεν υφίσταται σαν όρος. Είναι παραπλανητικός και δεν δίνει ρεαλιστικές πληροφορίες για την κατάσταση του ατόμου, αν και αναφέρεται πολύ συχνά από τους ειδικούς. Αντίθετα, αφήνει την εντύπωση σε πολλούς γονείς ότι πρόκειται για μια ήπια κατάσταση που θα ξεπεραστεί, ενώ αυτό μπορεί να είναι τελείως ανακριβές. Οι περισσότεροι γονείς στους οποίους αναφέρθηκε ο όρος αυτός ως διάγνωση, δεν έχουν πάρει ουσιαστικές απαντήσεις στα ερωτήματά τους. 

Οι γονείς αυτοί συνεχίζουν επί σειρά ετών να επισκέπτονται διαφορετικούς επαγγελματίες, αναζητώντας την αιτία των δυσκολιών του παιδιού τους. Είναι πραγματικά απογοητευτικό, κάποιοι επαγγελματίες, να αποφεύγουν είτε να πουν την αλήθεια στους γονείς που τη ζητούν απεγνωσμένα, είτε να αρνούνται να δώσουν γραπτά τη διάγνωση. Εσείς, σα γονείς θα πρέπει να τη ζητάτε κι εκείνοι σαν ειδικοί, οφείλουν να τη δίνουν! 

Ποιός είναι ο ειδικός για μια τέτοια διάγνωση;

Αφού η διάγνωση και η αξιολόγηση, που συνήθως γίνεται από διεπιστημονική ομάδα ολοκληρωθεί, τότε γνωστοποιείται στους γονείς από Παιδοψυχίατρο κατά κύριο λόγο, Αναπτυξιολόγο, Παιδίατρο ή Παιδονευρολόγο. 

Νιώθω λοιπόν μια μεγάλη ανάγκη απ’ τη μια, να ζητήσω από τις μαμάδες να μη μπαίνουν ποτέ στη διαδικασία να κάνουν διαγνώσεις οι ίδιες στα παιδιά τους βασισμένες σε μη έγκυρες πληροφορίες, αλλά και μια υποχρέωση απ’ την άλλη, να προσδιορίσω τις διαφορές που έχει το σύνδρομο Asperger από τον αυτισμό. 

Το σύνδρομο Asperger είναι όντως μια ήπια παραλλαγή αυτισμού, που επηρεάζει κυρίως το πώς αντιλαμβάνεται το άτομο τον κόσμο, το πώς επεξεργάζεται τις πληροφορίες που λαμβάνει αλλά και τις κοινωνικές του σχέσεις. Πρόκειται για μια ισόβια διαταραχή (διάχυτη αναπτυξιακή διαταραχή) που για καιρό υπήρχαν διαφωνίες σχετικά με το αν αποτελεί ξεχωριστή διαταραχή ή αν πρόκειται για αυτισμό σε ελαφριά μορφή. Αποτελεί, όπως και ο κλασσικός αυτισμός, μια «διαταραχή φάσματος», επειδή επηρεάζει τα άτομα με πολλούς διαφορετικούς τρόπους και σε διαφορετικό βαθμό. Περιλήφθηκε για πρώτη φορά σαν ξεχωριστό σύνδρομο το 1994 στο εγχειρίδιο της Αμερικανικής Ψυχιατρικής Εταιρείας (APA, 1994). Το σύνδρομο πήρε το όνομα του από τον ψυχίατρο Hans Asperger, ο οποίος το 1944 στη Βιέννη παρατήρησε την εξαιρετική δυσκολία μερικών εφήβων να ενσωματωθούν κοινωνικά στα πλαίσια της ομάδας. Οι εργασίες του Asperger μεταφράστηκαν στα αγγλικά στις αρχές του 1970 και το σύνδρομο άρχισε να αναγνωρίζεται ως ξεχωριστή οντότητα στα τέλη της δεκαετίας του '80. Το σύνδρομο Asperger μπορεί να επηρεάσει άτομα από κάθε εθνικότητα, γεωγραφική περιοχή, κοινωνική τάξη, οικονομική κατάσταση και θρήσκευμα. Εντούτοις, οι άντρες είναι πιο επιρρεπείς σε αυτό απ’ ότι οι γυναίκες. Ο λόγος γι’ αυτό είναι ακόμα άγνωστος.

Τα ακριβή αίτια του συνδρόμου Asperger αποτελούν επί πολλά χρόνια αντικείμενο έρευνας. Κλινικές μελέτες υποδεικνύουν ότι ένας συνδυασμός γενετικών αλλά και περιβαλλοντικών παραγόντων, μπορεί να ευθύνεται για τις αλλαγές στη νευροβιολογική εξέλιξη του εγκεφάλου, οι οποίες σχετίζονται με την εμφάνιση του συνδρόμου. Όπως είναι φυσικό, απαιτείται να αποκλεισθεί η πιθανότητα ύπαρξης άλλης διάχυτης αναπτυξιακής διαταραχής ή σχιζοφρένειας. Το σίγουρο είναι πάντως ότι το σύνδρομο Asperger δεν οφείλεται στην ανατροφή του ατόμου ή την κοινωνικοοικονομική του κατάσταση. 

Πάνω απ’ όλα δεν προκαλείται από υπαιτιότητα του πάσχοντος! 

 

Ομοιότητες Αυτισμού-Asperger

 Τα κύρια χαρακτηριστικά του συνδρόμου, τα οποία συναντάμε και στον αυτισμό, είναι:

 · ∆υσκολία στην επικοινωνία

 · Ελλείμματα στην αμοιβαία κοινωνική συναλλαγή 

· Δυσκολία στη δημιουργία κοινωνικών σχέσεων 

· Περιορισμένο ρεπερτόριο ενδιαφερόντων 

· Επαναλαμβανόμενες δραστηριότητες και κινήσεις

· Μονότονος και σχολαστικός τρόπος ομιλίας 

Διαφορές Αυτισμού-Asperger 

Η διαταραχή αυτή διαφέρει όμως από τον αυτισμό, κυρίως γιατί δεν υφίσταται γενική καθυστέρηση ή επιβράδυνση στη γλωσσική ανάπτυξη του παιδιού ή στην ανάπτυξη των γνωστικών του λειτουργιών. Συνήθως τα παιδιά με Asperger έχουν φυσιολογική ή ακόμα και υψηλή νοημοσύνη, γεγονός που τα κάνει να αντιλαμβάνονται τις σημαντικές κοινωνικές - επικοινωνιακές δυσκολίες τους, αλλά δεν ξέρουν πώς να τις αντιμετωπίσουν. 

Έχουν φυσιολογική εξέλιξη λόγου, χρησιμοποιούν νωρίς τη γραμματική στο λόγο τους, έχουν ιδιαίτερα ενδιαφέροντα και κλίσεις και με την κατάλληλη υποστήριξη προχωρούν αρκετά καλά στο σχολείο. Επιπλέον, η ηλικία έναρξης του συνδρόμου εντοπίζεται αργότερα απ’ ότι του αυτισμού, μεταξύ 5 και 8 ετών. 

Αυτισμός: Παιδιά με αυτισμό παρουσιάζουν σε μεγάλο ποσοστό καθυστέρηση στη γνωστική ανάπτυξη 

Asperger: Παιδιά με σύνδρομο Asperger παρουσιάζουν ιδιαίτερες ικανότητες σε ειδικούς τομείς Αυτισμός: Παιδιά με αυτισμό παρουσιάζουν σε μεγάλο ποσοστό απουσία ή καθυστέρηση λόγου Asperger: Παιδιά με σύνδρομο Asperger έχουν ως κύριο πρόβλημα την ανικανότητα να ξεκινήσουν και να διαχειριστούν μία συζήτηση 

Αυτισμός: Παιδιά με αυτισμό αναγνωρίζονται σε μικρή ηλικία 

Asperger: Παιδιά με σύνδρομο Asperger δεν αναγνωρίζονται πολλές φορές πριν από την ηλικία των 7 χρόνων, όταν δηλαδή το παιδί ξεκινά το σχολείο 

Προς το παρόν δεν υπάρχει θεραπεία ή συγκεκριμένος ιατρικός τρόπος αντιμετώπισης του συνδρόμου Asperger. 

Τα παιδιά με Asperger μεγαλώνοντας γίνονται ενήλικες με Asperger. 

Βέβαια, καθώς η κατανόηση μας για το φαινόμενο αυξάνεται ποιοτικά και ποσοτικά και οι υποστηρικτικές υπηρεσίες βελτιώνονται, τα άτομα με Asperger έχουν αυξημένες ευκαιρίες να αναγνωρίσουν και να εκμεταλλευτούν τις δυνατότητές τους και τελικά να ζήσουν μια αξιοπρεπή και δημιουργική ζωή, απολαμβάνοντας τα βασικά ανθρώπινα δικαιώματα. Μάλιστα, αν ψάξετε λεπτομέρειες για το συγκεκριμένο σύνδρομο, μη σας κάνει εντύπωση αν πέσετε πάνω σε τρανταχτά ονόματα, όπως αυτό του Μότσαρτ, του Αϊνστάιν, της Μαρίας Κιουρί, του Νεύτωνα και του Στίβεν Σπίλµπεργκ, οι οποίοι κατάφεραν να γίνουν διάσηµοι για τα επιτεύγµατά τους και έµειναν στην ιστορία!

ΠΗΓΗ: Πανεπιστημιακό σύγγραμμα «Αυτισμός και Διάχυτες Αναπτυξιακές Διαταραχές»

Πηγή

«Άσπεργκερ» της είχαν πει…

ΝΤΡΙΙΙΙΙΙΙΙΙΙΝ! Το κουδούνι χτυπά και ο Γιώργος πετάγεται πάνω αναστατωμένος. Τρέχει πάνω κάτω 3-4 φορές φωνάζοντας «Tο κουδούνι, το κουδούνι, το κουδούνι…». Περνούν λίγα λεπτά και ξανακούγεται. ΝΤΡΙΙΙΙΙΙΙΙΙΝ! Ο Γιώργος όρθιος. Τρέχει πάλι δίχως προορισμό. Κλείνει τα αυτιά. «Πρέπει να πατήσεις το άσπρο κουμπί στο θυροτηλέφωνο». Λέει φωναχτά τα λόγια της μαμάς του. Περπατάει γρήγορα, φτάνει στο χωλ και βλέπει το άσπρο κουμπί. Το πατά παρατεταμένα, με πολλή δύναμη. Λίγο ακόμα και θα σπάσει… Κατεβαίνει τα σκαλιά κουτρουβαλώντας και φτάνει στη μεγάλη πόρτα. Την κοιτά. Βλέπει στο τζάμι κάτι μαύρο να κουνιέται. ΝΤΡΙΙΙΙΙΙΙΝ! Πάλι τα ίδια…

Ο Γιώργος μετράει. Έτσι του έχει πει να κάνει ο Πέτρος, ο θεραπευτής του. Μετράει από μέσα του. Φτάνει μέχρι το δέκα. Παίρνει βαθιά ανάσα και πιάνει το πόμολο. Ανοίγει τη μεγάλη πόρτα και τον βλέπει…

Είναι ένας άντρας με μαύρη μπλούζα. Πάνω στην μπλούζα του είναι μια πίτσα, αλλά δεν τρώγεται. Ο άντρας κρατά ένα κουτί. Ένα τετράγωνο κουτί. Ναι, από αυτά που φτιάχνεις και μόνος σου, τα χάρτινα. Ο Γιώργος ξέρει. Έχει φτιάξει κι αυτός. Αλλά, αυτό είναι διαφορετικό. Πάνω του έχει μια πίτσα και κάτι αριθμούς. «Καλησπέρα σας! Έφερα την παραγγελία σας», λέει ο άντρας. «Είναι 12 και 80». Ο Γιώργος τον κοιτά με απορία. Η καρδιά του χτυπά γρήγορα. «Εδώ μένει ο Γιώργος Χρηστάκης;» ρωτά ο άγνωστος. Αυτό ξέρει να το απαντήσει. Με μια ανάσα λέει «Είμαι ο Γιώργος Παύλου, 13 χρονών, πάω Α’ γυμνασίου, στο 29ο γυμνάσιο Παγκρατίου. Η μαμά μου είναι η Σοφία και ο μπαμπάς μου ο Παναγιώτης. Τώρα λείπουν». Είναι η σειρά του αγνώστου να κοιτάξει με απορία. «Ξέρεις Γιώργο, τρέχω από το πρωί.»

Έχω την παραγγελία του κύριου Χρηστάκη. Σε αυτό το νούμερο μου είπαν. Να, έχω και το χαρτί». Ο Γιώργος διαβάζει δυνατά «Αυτή είναι η διεύθυνσή μου, Θηραίων 6. Το “θη” γράφεται με ήτα, όχι με γιώτα… Εμένα δε μου αρέσει η πίτσα». Πέφτει το μάτι του στο ρολόι του άγνωστου άντρα. Και συνεχίζει «Είναι 7 η ώρα. Είναι ώρα για γιαούρτι με δημητριακά». Ο άγνωστος ξύνει το κεφάλι του. Κάτι δεν πάει καλά…

Ο ιδρώτας τρέχει από το κεφάλι του άντρα και τα πόδια του τρέμουν. Δεν έχει φάει τίποτα όλη μέρα. Γέρνει στην κάσα της πόρτας και πιάνει το κεφάλι του. «Ο Πέτρος λέει ότι όποτε πιάνουμε το κεφάλι μας, πονάμε ή είμαστε κουρασμένοι…». Ο άγνωστος στέκει εκεί. Δεν ξέρει τι να κάνει. Η μυρωδιά της πίτσας του έχει σπάσει τη μύτη, ώρα τώρα. «Πώς σε λένε φίλε μου;» ρωτάει το παιδί. «Με λένε Γιώργο. Σου το ξανάπα. Και δεν είμαι φίλος σου. Φίλος μου είναι ο Αλέξανδρος». «Γιώργο, θέλεις παρέα στο φαγητό;» τον διακόπτει ο άγνωστος, που είναι έτοιμος να καταρρεύσει. «Εγώ πάντα τρώω μόνος τέτοια ώρα. Όλοι λείπουν. Είναι στη δουλειά… Παίζεις Play station;».

Δυο ώρες αργότερα φτάνει η μαμά του Γιώργου. Βρίσκει το Γιώργο να παίζει Play-station και τον άγνωστο άντρα να κοιμάται βαθιά στον καναπέ δίπλα του. «Γιώργο, ποιος είναι αυτός;» λέει σχεδόν τσιρίζοντας. Ο Γιώργος απαντά δυνατά και σταθερά «Είναι ο Στέλιος, δουλεύει στην πιτσαρία δίπλα από το μαγαζί με τις κασέτες, του αρέσουν τα κορν φλέικς με σοκολάτα και δεν πίνει άσπρο γάλα. Έχει μια κόρη 8 χρονών, μένει στην Κυψέλη και του πέφτει η πίεση, όταν έχει πολλή ζέστη. Είναι πολύ κακός παίχτης στο Play-station. Όλο τον νικάω. Μου έδειξε το μηχανάκι του. Έχει ένα σπασμένο φως. Δεν πάει στο μάστορα να το φτιάξει. Γιατί; Μαμά, πες του να πάει! Όταν σπάει κάτι, το πάμε στο μάστορα». Πιάνει το κεφάλι της… Εν τω μεταξύ, ο άγνωστος ακούει συνομιλίες και ξυπνάει. «Με συγχωρείτε, κυρία μου, για την αναστάτωση. Είχα να παραδώσω την τελευταία παραγγελία, αλλά έγινε λάθος και βρέθηκα εδώ. Δε με κράταγαν τα πόδια μου και ο Γιώργος μου έκανε παρέα. Έχετε ένα υπέροχο παιδί! Σκέτο διαμάντι! Να τον χαίρεστε!»…

Ένα δάκρυ συγκίνησης κύλησε στο ρυτιδιασμένο μάγουλο της Σοφίας. Το βλέμμα της γλύκανε. Πριν οχτώ χρόνια άρχισε το τρέξιμο. Είδαν πολλά τα μάτια της. Πήγε σε όλους τους γιατρούς… «Άσπεργκερ» της είχαν πει. Τι ήταν αυτό, από πού ήρθε, τι φταίει, τι πρέπει να κάνει… της πήρε καιρό να καταλάβει… Τι κι αν αυτό, το «Άσπεργκερ», έπαψε να υπάρχει, σβήστηκε από τα χαρτιά… για εκείνην τίποτα δεν αλλάζει. Ο Γιώργος είναι εκεί, είναι αυτός. Τον αγαπά, μαθαίνει να τον αγαπά κάθε μέρα που περνάει, να επιμένει, να υπομένει, όπως κάνει κάθε μάνα. Καμία διαφορά στο βιβλίο της καρδιάς…

Ο Στέλιος είναι σχεδόν κάθε απόγευμα σπίτι τους και καμιά φορά παίρνει μαζί και την κορούλα του, την Άννα. Κάθονται και οι τέσσερις γύρω από το τραπεζάκι του σαλονιού και παίζουν επιτραπέζια γνώσεων ως αργά. Είναι τα αγαπημένα του Γιώργου.

Από την Ευγενία Δουβαρά, ψυχολόγο – παιδοψυχολόγο, ειδίκευση στην υπαρξιακή συστημική ψυχοθεραπεία

Πηγή

Σύνδρομο Αsperger και στοχοθεσία περίπτωσης μέσω της προσέγγισης TEACCH

Ορισμός Συνδρόμου Αsperger – Ιστορικά στοιχεία : Το σύνδρομο Αsperger πήρε το όνομά του από τον Αυστριακό παιδίατρο Ηans Asperger . Ο Asperger, το 1944, παρατήρησε μια ομάδα παιδιών και εφήβων τα οποία, παρόλο που είχαν πολλά θετικά χαρακτηριστικά, όπως υψηλό επίπεδο ανεξάρτητης σκέψης και ικανότητα για, εξαιρετικά επιτεύγματα, δυσκολεύονταν ν' ανταποκριθούν κοινωνικά. Επιπλέον παρουσίαζαν δυσκολίες στην κοινωνική χρήση του λόγου, καθώς και επαναληπτικές - στερεοτυπικές συμπεριφορές και εμμονές με συγκεκριμένα αντικείμενα. Το σύνδρομο αγνοήθηκε για χρόνια από τους ειδικούς και μόλις το 1981 η Lorna Wing με ένα άρθρο της παρουσίασε παιδιά με παρόμοια χαρακτηριστικά και δημιούργησε ένα νέο πεδίο ερευνών που τα τελευταία χρόνια έχει διευρυνθεί σημαντικά και έχει βοηθήσει στην κατανόηση. Από το 1992 συμπεριλαμβάνεται πλέον στη Διεθνή Ταξινόμηση των Νόσων της Παγκόσμιας Οργάνωσης Υγείας ΙCD-10 και από το 1994 στo DSΜ-ΙV της Αμερικανικής Ψυχιατρικής Εταιρίας.

Το σύνδρομο εντάσσεται στην κατηγορία των αναπτυξιακών διαταραχών. Συχνά χαρακτηρίζεται ως αυτισμός υψηλής λειτουργικότητας και είναι νευροβιολογικής αιτιολογίας. Συναντάται περισσότερο στα αγόρια με πιθανή αναλογία 4 αγόρια σε κάθε κορίτσι. Συνήθως το παιδί με αυτή τη διάγνωση  έχει νοημοσύνη πάνω από το μέσο όρο και δεν παρουσιάζει καθυστέρηση ούτε στο λόγο ούτε στη γνωστική του ανάπτυξη. Ωστόσο παρουσιάζει δυσκολίες στην κοινωνική κατανόηση και αλληλεπίδραση, τη συγκέντρωση προσοχής και την αυτοδιαχείριση.

Συγκεκριμένα οι τομείς στους οποίους παρατηρείται δυσκολία στα άτομα με το συγκεκριμένο σύνδρομο είναι οι εξής:

• δυσκολία να δημιουργήσει σχέσεις με τους συνομηλίκους και να συμμετέχει σε ομαδικά παιχνίδια, αν και το επιθυμεί

• δυσκολία κατανόησης των συναισθημάτων των άλλων  αλλά και αναγνώριση και ρύθμιση των δικών του

• ιδιορρυθμία και συχνά εκκεντρικότητα στην κοινωνική του συμπεριφορά κυρίως εκφραζόμενη με εξαιρετικά «επίσημη» γλώσσα και τάση για ακριβολογία

• δυσκολία να αντιληφθεί τους κοινωνικούς κώδικες και να συμμετάσχει σε ομαδικά παιχνίδια

• συχνά μη επικοινωνιακή χρήση του λόγου (ακατάληπτος λόγος χωρίς σημασιολογικό περιεχόμενο), ακόμη και με ηχολαλίες σε μικρότερη ηλικία

• στερεοτυπίες και μανιερισμοί, εμμονική προσκόλληση σε αντικείμενα ή ρουτίνες

• προβλήματα στην ανάπτυξη της φαντασίας, την ευελιξία της σκέψης και το φανταστικό παιχνίδι

• δυσκολία στον κινητικό συντονισμό και την λεπτή κινητικότητα

• ιδιαίτερες δεξιότητες σε ορισμένους τομείς όπως:τα μαθηματικά, τη φυσική, τις ξένες γλώσσες, τη μουσική κλπ ( λέγονται χαρακτηριστικά «μικροί σοφοί» (little savage)

• δυσανεξία σε έντονα ή νέα αισθητηριακά ερεθίσματα (ήχους, μυρωδιές, υφή των πραγμάτων)

• δυσκολία προσαρμογής σε καινούργιες καταστάσεις και προσκόλληση σε ρουτίνες

• προβλήματα συμπεριφοράς :συχνές εκρήξεις θυμού, άγχος και ματαίωση

• διάσπαση προσοχής και δυσκολία σωστής επικοινωνιακής βλεμματικής επαφής

 

Θεραπευτική παρέμβαση:

Το παιδί με σύνδρομο Asperger έχει ανάγκη υποστήριξης ώστε να προσαρμοστεί καλύτερα κοινωνικά και να καταφέρει να αναπτύξει και να αναδείξει τις ιδιαίτερες ικανότητές του. Όπως και σε κάθε τομέα της ειδικής αγωγής, έτσι κι εδώ έχει αποδειχθεί πως όσο νωρίτερα λάβει εξατομικευμένη  παρέμβαση τόσο καλύτερα θα είναι τα αποτελέσματα και βελτιωμένη η λειτουργικότητα του.
Οι στρατηγικές ψυχοπαιδαγωγικής υποστήριξης μπορεί να βελτιώσουν σημαντικά την ποιότητα ζωής του παιδιού με σύνδρομο Asperger και εστιάζονται:
• στην ανάπτυξη των κοινωνικών του δεξιοτήτων
• στην εκμάθηση των κοινωνικών κανόνων
• στη βελτίωση της ενσυναίσθησης
• στη μείωση των στερεοτυπιών
• στην ανάπτυξη επικοινωνιακού λόγου
• στη δημιουργία φιλικών σχέσεων με συνομηλίκους
• στη μείωση του άγχους του παιδιού και των προβλημάτων συμπεριφοράς

Πρόγραμμα TEACCH  και σύνδρομο  Asperger
Τα αρχικά TEACCH σημαίνουν ‘Αντιμετώπιση και Εκπαίδευση των παιδιών με Αυτισμό και συναφείς Επικοινωνιακές Μειονεξίες' (‘Treatment and Education of Autistic and Communication Handicapped Children'). Το TEACCH είναι ένα ολοκληρωμένο πρόγραμμα που ασχολείται με τη διάγνωση, την αντιμετώπιση, την επαγγελματική κατάρτιση και τη διαβίωση των ατόμων με αυτισμό. Η βασική αρχή  του TEACCH είναι η δομημένη διδασκαλία που χρησιμοποιείται συστηματικά για να καταστήσει το περιβάλλον προβλέψιμο, να βοηθήσει το παιδί να κατανοήσει το περιβάλλον και να λειτουργήσει με περισσότερη ασφάλεια, να αξιοποιήσει και να εξασκήσει τις ικανότητές του. Οι περιβαλλοντικές συνθήκες προωθούν την ικανότητα του παιδιού να αντισταθμίζει τις δυσκολίες της διαταραχής και να βελτιώνει το επίπεδο των γνωστικών και κοινωνικών του λειτουργιών.
Προτιμάται η δομημένη εκπαίδευση στο σύνδρομο  Asperger για τους εξής λόγους:
• Η οργάνωση και η δομή βοηθούν τα παιδιά να καταλάβουν τον κόσμο που τους περιβάλλει.
• Γνωρίζουμε ότι τα άτομα με αυτισμό είναι ιδιαίτερα αγχώδη και ανήσυχα, ακόμα κι αν δεν γίνεται αντιληπτό. Αυτό είναι αναμενόμενο, αφού τα αισθητηριακά ερεθίσματα τα βομβαρδίζουν συνεχώς. Το άγχος εμποδίζει την απόδοσή τους στη μάθηση, συνεπώς, βοηθώντας τα να χαλαρώσουν, παρατηρείται βελτίωση στη συμπεριφορά τους και διευκολύνεται η μάθηση.
• Η δομημένη εκπαίδευση βοηθά το άτομο να εστιάσει την προσοχή του σε ό,τι είναι σημαντικό και να κατανοήσει τι είναι πιο σημαντικό σε μια συγκεκριμένη δραστηριότητα.
• Το σημαντικότερο χαρακτηριστικό του προγράμματος είναι η εκπαίδευσή των ατόμων στην αυτόνομη εργασία.. Το παιδί αντί να περιμένει από τους άλλους να του πουν τι να κάνει, χρησιμοποιεί οπτικά ερεθίσματα για να συλλέξει πληροφορίες και ενεργεί στηριζόμενο σε αυτές, ενισχύοντας το συναίσθημα ικανοποίησης και αυτενέργειας.
• Τέλος, βοηθά στην αντιμετώπιση των προβλημάτων συμπεριφοράς ως άμεσο αποτέλεσμα των παραπάνω. Έχει παρατηρηθεί ότι όταν το περιβάλλον είναι κατάλληλα δομημένο, οι ανεπιθύμητες συμπεριφορές ελαττώνονται. Το άτομο δεν φοβάται πλέον αστάθμητους περιβαλλοντικούς παράγοντες μέσα σε μια δομημένη διδασκαλία.

Τα βασικά στοιχεία του TEACCH είναι τέσσερα:1. Η φυσική δόμηση του περιβάλλοντος
Αφορά στην  οργάνωση του χώρου και των αντικειμένων μέσα σε αυτό, ώστε να είναι σαφώς διαχωρισμένο σε διάφορα επιμέρους περιβάλλοντα.Δομημένη τάξη είναι η τάξη εκείνη, που με την πρώτη ματιά γίνεται κατανοητό ποια δραστηριότητα φιλοξενεί και σε ποιο σημείο.
Συγκεκριμένα  πρέπει να υπάρχει ένας χώρος για ομαδικές δραστηριότητες, όπως επίσης και ένας χώρος για ατομική απασχόληση ή εργασία. Είναι αναγκαίο ο εκπαιδευτικός να έχει άμεση οπτική επαφή με τον χώρο εργασίας του μαθητή. Τοποθετώντας κατάλληλα έπιπλα βοηθάμε τα παιδιά να κατανοήσουν τον χώρο, όπου θα κάνουν μία δραστηριότητα, δημιουργώντας ταυτόχρονα συνθήκες εύκολης μετάβασης από τη μία δραστηριότητα σε άλλη. Στη συνέχεια παρουσιάζονται οι περιοχές διδασκαλίας. Κάθε χώρος έχει τη ιδιαίτερη σημασία του η οποία γίνεται σαφής και κατανοητή μέσω οπτικών βοηθημάτων. Προσφέρονται οπτικά βοηθήματα για να αντισταθμιστεί η ανεπάρκεια που παρουσιάζουν τα παιδιά στην ακουστική κατανόηση  πληροφοριών με την υψηλή ικανότητά τους για οπτική απομνημόνευση. Η οργάνωση του περιβάλλοντος προσφέρει μία αίσθηση ασφάλειας, καθώς και οπτικές ενδείξεις που τα βοηθάνε να κατανοήσουν τη λειτουργικότητα του χώρου γύρω τους.
2. Το ατομικό ημερήσιο πρόγραμμα
Το πρόγραμμα είναι αυστηρά εξατομικευμένο σύμφωνα με τις ιδιαίτερες ανάγκες και ικανότητες εκάστοτε παιδιού. Αντίστοιχα δημιουργείται ένα ατομικό ημερήσιο πρόγραμμα και ένα ομαδικό ημερήσιο πρόγραμμα. Το ημερήσιο πρόγραμμα αποτελείται από λεκτικές οδηγίες με γραπτή κωδικοποίηση σε καρτελάκια που είναι τοποθετημένα το ένα κάτω από το άλλο για να δίνουν την αίσθηση της σειράς και της ακολουθίας. Για τα παιδιά που δε διαβάζουν χρησιμοποιούνται πραγματικά αντικείμενα, φωτογραφίες ή σκίτσα, ανάλογα με το βαθμό αποκωδικοποίησης και κατανόησης. Ωστόσο, τα παιδιά στο φάσμα του συνδρόμου Asperger  συνήθως αναπτύσσουν νωρίς ιδιαίτερη ικανότητα στην ανάγνωση, όχι όμως και στην λειτουργική ανάγνωση Το παιδί εκπαιδεύεται για να καταλάβει τη λειτουργία του ημερησίου προγράμματος και να μάθει να ακολουθεί τη σειρά με την οποία παρουσιάζονται οι δραστηριότητες. Για παράδειγμα, ένα ατομικό ημερήσιο πρόγραμμα μπορεί να εμπεριέχει τις παρακάτω εικόνες: ομαδικό «καλημέρα», εκπαίδευση στις Δεξιότητες Καθημερινής Ζωής, μετάβαση στο χώρο λογοθεραπείας, ατομική εργασία, χαλάρωση
Οι αλλαγές, που για τα παιδιά με Asperger  αποτελούν προβλήματα εξαιτίας της ανάγκης για ομοιομορφία, είναι αναπόφευκτες, ωστόσο με τη χρήση του προγράμματος γίνεται περισσότερο αποδεκτή η αλλαγή και μειώνεται το άγχος του απρόβλεπτου.
3. Το σύστημα ατομικής εργασίας.
Ένα σωστό σύστημα ατομικής εργασίας θα πρέπει να απαντά στα εξής ερωτήματα:
- Τι και πόση δουλειά θα κάνω;
- Πού και πότε θα την κάνω;
- Πώς ξέρω ότι τελείωσα;
- Τι ακολουθεί ;
Το πρόγραμμα συνεχίζεται και στο σπίτι εκπαιδεύοντας τους γονείς για το σκοπό και τις μεθόδους της παρέμβασης Οι γονείς ενθαρρύνονται να εδραιώσουν ρουτίνες στο σπίτι παρόμοιες με εκείνες του σχολικού περιβάλλοντος, με σκοπό την γενίκευση των δεξιοτήτων στα οποία εκπαιδεύονται τα παιδιά.
4. Η οπτική παρουσίαση των δραστηριοτήτων
Για να πραγματοποιηθεί αυτό ακολουθούνται τα εξής  στάδια:
• Οπτική οργάνωση (τοποθέτηση των υλικών και των δραστηριοτήτων σε χωριστά κουτιά)
• Οπτικές οδηγίες (ο τρόπος που θα ασχοληθεί με τα υλικά)
• Οπτική σαφήνεια (σηματοδότηση σκοπού δραστηριότητας, π.χ. κωδικοποίηση με χρώματα, ετικέτες).

Σχεδιασμός Ατομικού Εκπαιδευτικού ΠρογράμματοςΚαθώς η παρέμβαση για να είναι αποδοτική οφείλει να είναι εξατομικευμένη και προσαρμοσμένη στις ανάγκες και τις ικανότητες του παιδιού, προχωρούμε στην κατάρτιση του Ατομικού Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκεί καταγράφονται οι ατομικοί εκπαιδευτικοί στόχοι του παιδιού, διαχωρισμένοι σε βραχυπρόθεσμοι/ μακροπρόθεσμοι, καθώς και οι εκπαιδευτικές στρατηγικές για την επίτευξη αυτών. Πρέπει να είναι σαφή και ξεκάθαρα τα εξής: τι πρέπει να μάθει και πώς, από ποιόν πού και πότε (με τι συχνότητα) θα γίνεται η παρέμβαση. Επίσης, ορίζονται ημερομηνίες επανελέγχου και επαναξιολόγησης του παιδιού στις δεξιότητες στις οποίες εκπαιδεύτηκε, ώστε να προβούμε στην αναπροσαρμογή του ατομικού του εκπαιδευτικού προγράμματος.

Βασικές αρχές στοχοθεσίας:• Το Ατομικό Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα σχεδιάζεται έπειτα από την αξιολόγηση του παιδιού από όλη την διεπιστημονική ομάδα και  την λήψη ενδελεχούς ψυχοαναπτυξιακού ιστορικού.
• Είναι απαραίτητη η παρατήρηση του παιδιού σε διάφορα περιβάλλοντα και ερεθίσματα και η βαθμιαία εξοικείωση του με το χώρο εκπαίδευσης και τους ειδικούς παιδαγωγούς
• Οι στόχοι ιεραρχούνται σύμφωνα με τις ανάγκες του παιδιού, τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του και τον βαθμό στον οποίο θα βελτιώσουν τη ζωή του, καθώς και την αντιμετώπιση σαφών δυσκολιών εντός του πλαισίου στο οποίο δρα (οικογένεια/ τάξη).
•  Οι στόχοι είναι σαφείς, εφικτοί, μετρήσιμοι και επιδέχονται χρονικό προσδιορισμό.
• Οι στόχοι δουλεύονται από άτομα εκπαιδευμένα στη συγκεκριμένη παρέμβαση  (TEACCH) και αν κριθεί αποδοτικό χρησιμοποιείται υλικό και από άλλες μεθόδους (πχ.κάρτες για το ατομικό του πρόγραμμα από την κωδικοποίηση του Pecs)
• Το υλικό που θα χρησιμοποιηθεί για τη δόμηση του ατομικού του προγράμματος πρέπει να είναι κατανοητό από το παιδί, ασφαλές και αναγνωρίσιμο.
• Διαχωρισμός Μακροπρόθεσμων/ Βραχυπρόθεσμων στόχων. Οι μακροπρόθεσμοι στόχοι τμηματοποιούνται σε επιμέρους βραχυπρόθεσμους στόχους. Γίνεται ανάλυση έργου και συστηματοποίηση της διδακτικής πράξης.
• Συγκεκριμενοποιούνται οι μέθοδοι και το υλικό παρέμβασης (πχ.Στόχος : ανάπτυξη κοινωνικών δεξιοτήτων με Κάρτες Εκφράσεων προσώπου και Κοινωνικές Ιστορίες της Carol Gray).
•  Επιπλέον καταγράφονται οι ενισχυτές και οι αμοιβές που χρησιμοποιούνται για κάθε παιδί.
• Τηρείται πρόγραμμα καταγραφής των δεξιοτήτων εκπαίδευσης και κατά πόσο ήταν αποδοτικό το παιδί. Σε περίπτωση επανειλημμένης αποτυχίας στην εκμάθηση δεξιοτήτων καταγράφεται πώς έγινε αισθητή στον εκπαιδευτή και σημειώνονται τα περιβαλλοντικά ερεθίσματα που πιθανών έπαιξαν ρόλο.
• Ορίζεται η ημερομηνία επαναξιολόγησης των δεξιοτήτων του παιδιού και αντίστοιχα τροποποιείται το Ατομικό του πρόγραμμα Εκπαίδευσης.

Επαναξιολογήσεις-Workshops- Επανάληψη στοχοθεσίαςΗ αξιολόγηση των αποτελεσμάτων του Ατομικού Εκπαιδευτικού Προγράμματος θα πρέπει να γίνεται τουλάχιστον δύο φορές το χρόνο, ώστε να εντοπίζονται οι κατακτημένες δεξιότητες και να επαναπροσδιορίζονται οι στόχοι. Παράλληλα θα πρέπει να αξιολογείται όλη η εκπαιδευτική διαδικασία από την διεπιστημονική ομάδα και πιθανώς να τροποποιηθούν οι τεχνικές παρέμβασης, το υλικό και οι ενισχυτές. Απαραίτητη είναι η ενημέρωση των γονέων και η ανατροφοδότηση τους σε γνωστικό όσο και συναισθηματικό επίπεδο. Για το σκοπό αυτό συνιστάται η διενέργεια Workshop για την ενημέρωση και την εκπαίδευση αυτών, διαδικασία που ονομάζεται «ψυχοεκπαίδευση».
Όλα αυτά διευκολύνουν την εκπαιδευτική διαδικασία μέσω του Ατομικού Προγράμματος Εκπαίδευσης και βοηθούν στη γενίκευση και εμπέδωση των δεξιοτήτων παιδιών στο φάσμα του συνδρόμου  Asperger.

Βιβλιογραφία

Ελληνόφωνη βιβλιογραφία:

Γκονέλα, Ε  (2006) Αυτισμός: Αίνιγμα και πραγματικότητα: Από τη θεωρητική προσέγγιση στην εκπαιδευτική παρέμβαση: Για γονείς, εκπαιδευτικούς γενικής και ειδικής αγωγής
και νηπιαγωγούς, Οδυσσέας, Αθήνα

Συλλογικό 'Εργο, Πανελλήνιος Σύλλογος Λογοπεδικών (2007), Αυτισμός:θέσεις και προσεγγίσεις, Ταξιδευτής, Αθήνα

Συλλογικό έργο, (2005),  Οδηγός Οργάνωσης και Λειτουργίας Ολοκληρωμένου Κέντρου για Άτομα με Διαταραχές του φάσματος του Αυτισμού – Διάχυτες Αναπτυξιακές Διαταραχές, Αθήνα

Aston Maxine C. (2008), Το άλλο μισό του συνδρόμου Αsperger Ταξιδευτής, Αθήνα

Attwood, T. (2009), Σύνδρομο Asperger. Ένας πλήρης οδηγός ,Ελληνικά Γράμματα, Αθήνα

Attwood, T. (2005), Σύνδρομο Asperger: Οδηγός ανίχνευσης και αντιμετώπισης για νηπιαγωγούς, δασκάλους και γονείς, Σαββάλας, Αθήνα

Faherty C. (2003) ,Τι σημαίνει για μένα; Ελληνικά Γράμματα, Αθήνα

Frith, U. (1999), Αυτισμός, εξηγώντας το αίνιγμα, Ελληνικά Γράμματα, Αθήνα

Jordan, R. (2000), Η εκπαίδευση παιδιών και νεαρών ατόμων με αυτισμό, Ελληνική Εταιρεία προστασίας Αυτιστικών Παιδιών, Αθήνα

Wenar Charles, Kerig Patricia (2003),Εξελικτική Ψυχοπαθολογία - Από τη βρεφική ηλικία και εφηβεία, Gutenberg, Αθήνα

Ξενόγλωσση βιβλιογραφία :

American Psychiatric Association.(1994). Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders (4th ed.): American Psychiatric Association, Washington

Dewey, M. (1991). Living with Asperger’s syndrome. In U.Frith (Ed.), Autism and Asperger syndrome Cambridge University Press, Cambridge,

Greenspan S, (2006), Engaging Autism: Helping Children Relate, Communicate and Think with the DIR Floortime Approach, Da Capo Press, Cambridge

Mesibov G, Shea V. (2008), The TEACCH Approach to Autism Spectrum Disorders     (Issues in Clinical Child Psychology), Plenum press, New York

Πηγή