ΠΩΣ ΝΑ ΜΑΘΩ ΟΡΘΟΓΡΑΦΙΑ;

 Εύκολοι και πρακτικοί τρόποι και κανόνες για να βελτιώσεις την ορθογραφία σου!

Συνέχεια 

Τρόποι εξάσκησης στην ορθογραφία

 

πηγη

Μελέτες και έρευνες έχουν δείξει ότι ο κάθε μαθητής, όπως και ο καθένας από εμάς, μαθαίνει ορθογραφία με διαφορετικό τρόπο

Σύγχυση προκαλεί η άποψη, ότι η ορθογραφική ικανότητα αποτελεί συνέχεια

Παράγοντες που σχετίζονται με την χαμηλή σχολική επίδοση

 

Όταν το παιδί δεν θέλει να διαβάσει 

Μια συχνή συνέχεια

πηγη

Συμπτώματα ειδικών μαθησιακών δυσκολιών

 Διαβάστε το άρθρο πατώντας εδώ

Συμβουλές για πιο αποδοτικό διάβασμα (τεχνική Pomodoro)

πηγη

 Διάβασε χρήσιμες συμβουλές για να έχει το διάβασμά σου το βέλτιστο αποτέλεσμα και να αυξηθεί άμεσα η απόδοσή σου συνέχεια

"Φωσφορίζω τη γραμμή" : Άσκηση βελτίωσης των γραμμάτων

 

Ακούω αρκετά συχνά τη φράση : "Θα ήθελα να μου δώσετε μια λύση για τα άσχημα γράμματα που κάνει το παιδί μου". συνέχεια

Εξαιρετικό! Υλικό πρώτης ανάγνωσης: το παιχνίδι με τις κάρτες

πηγη

Εξαιρετικό υλικό για την ανάγνωση!

ΠΑΤΗΣΤΕ ΕΔΩ

Πρώιμη ανίχνευση και πρόληψη των μαθησιακών δυσκολιών στο νηπιαγωγείο

πηγη

 

«Αναπτυξιακή διαταραχή, όπου μπορεί να ανιχνευθεί από τα
πρώτα χρόνια της ζωής του ατόμου με χαρακτηριστικά τις
δυσκολίες στη χρήση και οργάνωση του γραπτού λόγου αλλά και τις δυσκολίες στην ανάγνωση. Η μη έγκαιρη αντιμετώπιση της εγκυμονεί δυσκολίες ζωής που ίσως δεν θα μπορέσουν να
ξεπεραστούν»(Τζουριάδου, 2006).
Μαθησιακές δυσκολίες:

Κάθε είδους προβλήματα που οδηγούν στη σχολική υποεπίδοση ή αποτυχία
👉σε παιδιά που έχουν κανονική φοίτηση,
👉παρακολουθούν το πρόγραμμα της τάξης τους,
👉δεν κατατάσσονται στα “άτομα με ειδικές ανάγκες”,
👉δεν παρουσιάζουν συγκεκριμένα και σοβαρά νοητικά,
👉ψυχολογικά ή σωματικά προβλήματα.
 

Στην αρχή της φοίτησης του παιδιού στο Δημοτικό Σχολείο.
Μαθησιακές δυσκολίες στο Δημοτικό : 

Με πρώιμες ενδείξεις κατά τη νηπιακή ηλικία:
δυσανάλογη, σε σχέση με συνομηλίκους τους, δυσκολία στην:
κατάκτηση, την ανάκληση , διαχείριση γνώσεων, χρήσιμων για την εκτέλεση καθημερινών δραστηριοτήτων.

Γενικές Μαθησιακές Δυσκολίες
👉Γενικευμένες δυσκολίες μεταξύ των μαθησιακών τομέων:
ανάγνωση, κατανόηση, μαθηματικά, ορθογραφία, γραπτή
έκφραση , και στο προφορικό επίπεδο
👉 Το παιδί εμφανίζεται ανώριμο στις δεξιότητες που
αναμένονται για την ηλικία του.
👉 Αναμένονται σε παιδιά που έχουν διαγνωσθεί με
αναπτυξιακές διαταραχές (αυτισμός, κ.α) ή κινητικές
διαταραχές, με νοητική υστέρηση, με διαταραχή ΔΕΠΥ,
έχουν συναισθηματικές διαταραχές ή είναι αλλόγλωσσα.

Διαβάστε ολόκληρο το άρθρο με την ανάλυση (pdf αρχείο 9 σελίδες)

Πηγη 

Ποιες θα πρέπει να είναι οι δεξιότητες ενός παιδιού μέχρι την Γ' δημοτικού.

πηγη

 

Έως το τέλος της τρίτης τάξης τα περισσότερα παιδιά έχουν αποκτήσει τις ακόλουθες δεξιότητες στον τομέα της γραφής, της ανάγνωσης και της επικοινωνίας και από αυτά αναμένονται τα παρακάτω:

Ακουστική ικανότητα

• Να ακούν προσεκτικά σε ομαδικές περιστάσεις
• Να κατανοούν υλικό που είναι στο επίπεδο της τάξης τους

Δεξιότητες λόγου

• Να μιλούν καθαρά με το κατάλληλο ύφος
• Να θέτουν ερωτήσεις και να απαντούν στις ερωτήσεις των άλλων
• Να χρησιμοποιούν σαφές και συγκεκριμένο λεξιλόγιο στους διαλόγους και στις συζητήσεις στην τάξη
• Να χρησιμοποιούν λεξιλόγιο που να σχετίζεται με το υπό συζήτηση θέμα
• Να παραμένουν στο θέμα, να χρησιμοποιούν την κατάλληλη επαφή με τα μάτια και να εξετάζουν διάφορες πτυχές του θέματος
• Να συνοψίζουν με ακρίβεια μια ιστορία
• Να εξηγούν τι έχουν μάθει

Αναγνωστική ικανότητα

• Να επιδείχνουν πολύ καλό χειρισμό των βασικών φωνητικών προτύπων
• Να χρησιμοποιούν δεξιότητες ανάλυσης λέξεων όταν διαβάζουν
• Να χρησιμοποιούν πληροφορίες από γλωσσικό περιεχόμενο και γλωσσικές δομές για να βοηθούν στην κατανόηση αυτού που διαβάζουν
• Να προβλέπουν και να δικαιολογούν τι πρόκειται να επακολουθήσει στις ιστορίες. Να συγκρίνουν και να αντιπαραθέτουν ιστορίες
• Να θέτουν ερωτήσεις και να απαντούν σε ερωτήσεις που αφορούν το αναγνωστικό υλικό
• Να χρησιμοποιούν τις πληροφορίες που λαμβάνουν για να μάθουν σχετικά με νέα θέματα
• Να διαβάζουν με ευχέρεια βιβλία επιπέδου της τάξης τους (μυθοπλασία και μη)
• Να ξαναδιαβάζουν και να διορθώνουν σφάλματα όταν απαιτείται

Ικανότητα γραφής

• Να σχεδιάζουν, οργανώνουν, αναθεωρούν και επεξεργάζονται γραπτές απαντήσεις
• Να περιλαμβάνουν λεπτομέρειες στο γραπτό τους λόγο
• Να γράφουν ιστορίες, γράμματα, απλές εξηγήσεις και σύντομες αναφορές
• Να γράφουν χωρίς ορθογραφικά λάθη τις απλές λέξεις. Να διορθώνουν από μόνα τους το μεγαλύτερο μέρος των ορθογραφικών λαθών. Να χρησιμοποιούν λεξικό για να διορθώνουν τα λάθη τους
• Να γράφουν καθαρά με συνεχές γράψιμο

Πηγη

Αναγνωστική Ευχέρεια

πηγη

Εποπτευόμενη ανάγνωση για διάγνωση της δυσαναγνωσίας και βελτίωση της αναγνωστικής ευχέρειας

 

Η δυσαναγνωσία είναι μια μαθησιακή δυσκολία. Αναφέρεται σε παιδιά με φυσιολογική νοημοσύνη, που αν και παρακολουθούν κανονικά τα μαθήματα της τάξης τους παρουσιάζουν δυσκολίες στην αναγνωστική ικανότητα και έλλειψη κατανόησης των όσων έχουν διαβαστεί. Μελέτες δείχνουν πως η εγκεφαλική λειτουργία που ευθύνεται για την διαφορετική αντίληψη των πληροφοριών στον εγκέφαλο των παιδιών με δυσκολία στην ανάγνωση, επιδέχεται αλλαγή ώστε τα παιδιά αυτά να μπορούν να βελτιώσουν σημαντικά την αναγνωστική τους ικανότητα.

Η πρόταση

Ανάπτυξη εφαρμογής για smartphone/tablet (android) μέσα από την οποία ο χρήστης θα διαβάζει κείμενα. Σκοπός της εφαρμογής είναι α) η βοήθεια προς τον ειδικό ώστε να κάνει καλύτερη διάγνωση τυχόν δυσκολιών στην ανάγνωση, αλλά και β) η βοήθεια προς τον αναγνώστη στην κατεύθυνση βελτίωσης της αναγνωστικής του ευχέρειας.

Α) Διάγνωση

Η εφαρμογή θα μπορεί να αξιολογεί εάν υφίσταται δυσκολία στην ανάγνωση, μέσα από μετρήσεις, όπως

• μέτρηση χρόνου (πόσο αργός είναι ο ρυθμός ανάγνωσης κάποιου σε σύγκριση με τον μέσο όρο του φυσιολογικού πληθυσμού),
• μέτρηση λαθών (θα ανιχνεύονται λάθη κατά την ανάγνωση – από απλές μετρήσεις όπως ο αριθμός/ποσοστό λέξεων που διαβάστηκαν λάθος, ως περισσότερο σύνθετες, όπως η αναγνώριση διαφορετικών τύπων αναγνωστικών λαθών, π.χ. αριθμός/ποσοστό παράλειψης φωνήματος, πρόσθεσης φωνήματος, αντικατάστασης φωνήματος, αντιστροφής φωνήματος, επανάληψη φωνήματος ή λέξης, πλήθος δισταγμών – συλλαβισμών, παρατονισμών, αυτοδιορθώσεων, κλπ.).

Β) Βοήθεια / Παρέμβαση

Κάποιος με δυσκολία στην ανάγνωση, που προσπαθεί να βελτιώσει την αναγνωστική του ευχέρεια, θέλει να μπορεί να παρακολουθεί την ατομική του πρόοδο. Η καταγραφή της προόδου ενισχύει σημαντικά το προσωπικό κίνητρο αυτο-βελτίωσης. Είτε θέλει κάποιος να εξασκηθεί ατομικά, είτε συμμετέχει σε πρόγραμμα παρέμβασης με τη βοήθεια ειδικού παιδαγωγού, η συστηματική καταγραφή των επιδόσεων και, κατά συνέπεια, η παρακολούθηση της προόδου του, μπορεί να αποδειχθεί μία πολύπλοκη διαδικασία. Η προτεινόμενη εφαρμογή σκοπό έχει να αυτοματοποιήσει την διαδικασία καταγραφής, να απλοποιήσει τη σύγκριση των μετρήσεων μέσω μεθόδων οπτικοποίησης (γραφικές παραστάσεις) και άρα να διευκολύνει σημαντικά την αξιολόγηση της προόδου στην ευχέρεια ανάγνωσης.

Τα κείμενα προτείνονται από την εφαρμογή – άρα θα είναι κείμενα γνωστά σε αυτήν. H ανάγνωση θα είναι εποπτευόμενη (supervised reading), δηλ. η εφαρμογή θα πρέπει να παρακολουθεί τον χρήστη, χρωματίζοντας π.χ. κάθε φορά τη συγκεκριμένη λέξη την οποία αυτός διαβάζει. Ένα καλό τέτοιο παράδειγμα έχουμε στο site http://www.readspeaker.com/, όπου αν δοκιμάσουμε την εφαρμογή μηχανικής ανάγνωσης ReadSpeaker, βλέπουμε κάθε λέξη να χρωματίζεται καθώς την διαβάζει η εφαρμογή. Στη δική μας περίπτωση θέλουμε το ανάποδο: η εφαρμογή να ακούει την ανθρώπινη φωνή και να χρωματίζει την κάθε λέξη την ώρα που αυτή εκφέρεται από τον αναγνώστη.

Άρα, θα πρόκειται για μία εφαρμογή με ένα κομμάτι STT (Speech To Text), αφού θα πρέπει να αναγνωρίσει την λέξη (ή το φώνημα) που εκφέρεται κάθε στιγμή από τον αναγνώστη και να κάνει match με την αντίστοιχη λέξη / φώνημα μέσα στο κείμενο.

Στόχος είναι η εφαρμογή να μπορεί να πραγματοποιεί αυτόματα διαδικασίες, όπως

• να υπολογίζει ρυθμό ανάγνωσης (words/min) για 1η, 2η και 3η ανάγνωση,
• να μετράει αναγνωστικά λάθη (και ίσως να τα ομαδοποιεί σε κατηγορίες),
• να οπτικοποιεί την πρόοδο του αναγνώστη σε κατανοητές γραφικές παραστάσεις.

Διαβάστε ολόκληρο το άρθρο 

Πηγη

Υλικό για την αξιολόγηση

Διδακτικές Παρεμβάσεις

Στρατηγικές μελέτης

πηγη

 

Στρατηγικές μελέτης για τους μαθητές με Ειδικές Μαθησιακές Δυσκολίες

΄Ενα μεγάλο πρόβλημα των παιδιών που παρουσιάζουν Ειδικές Μαθησιακές Δυσκολίες αποτελεί η διαδικασία της μελέτης. Οι μαθητές με μαθησιακά προβλήματα δείχνουν απροθυμία να ασχοληθούν με τη μελέτη των σχολικών βιβλίων, δεν μπορούν να συγκεντρωθούν και δυσκολεύονται στην κατανόηση και στην απομνημόνευση των πληροφοριών του κειμένου που μελετούν. Οι μαθητές αυτοί δεν ανταποκρίνονται ικανοποιητικά στις σχολικές απαιτήσεις, εξαιτίας της αδυναμίας τους να χειριστούν την ύλη που πρέπει να μάθουν και να ολοκληρώσουν τις σχολικές τους εργασίες.

 
Χωρίς να υπάρχει ένα συγκεκριμένο μοτίβο που χαρακτηρίζει τους μαθητές με μαθησιακά προβλήματα, αυτοί παρουσιάζουν προβλήματα στη μνήμη, τη γλωσσική αντίληψη, καθώς και βασικές δυσκολίες οργάνωσης.

Eπιγραμματικά θα λέγαμε ότι οι μαθητές με μαθησιακά προβλήματα παρουσιάζουν σοβαρά ελλείμματα¹ ή στερούνται δεξιοτήτων² μελέτης, οι οποίες διευκολύνουν τη μαθησιακή διαδικασία και βοηθούν στη βελτίωση της σχολικής επίδοσης. Η διδασκαλία στρατηγικών μελέτης μπορεί να συμβάλλει αποτελεσματικά στην αντιμετώπιση των δυσκολιών των μαθητών με μαθησιακά προβλήματα.

Στις δύο πρώτες τάξεις (Α΄και Β΄) του δημοτικού δίνεται πολύ μικρή έμφαση στις στρατηγικές μελέτης κι αυτό γιατί οι προσπάθειες των μαθητών επικεντρώνονται στην εκμάθηση των δεξιοτήτων της ανάγνωσης και της γραφής.

Στις μεγαλύτερες τάξεις του δημοτικού οι προσπάθειες των μαθητών έχουν μεταφερθεί από την εκμάθηση της ανάγνωσης στην ανάγνωση με στόχο τη μάθηση. Οι μαθητές έρχονται αντιμέτωποι με τα πρώτα αντικείμενα μελέτης ανθρωπιστικών (Ιστορία, Θρησκευτικά) και θετικών (Φυσική) σπουδών και τους ανατίθεται να διαβάσουν σχολικά εγχειρίδια, τα οποία αντιστοιχούν σ’ αυτά τα αντικείμενα μελέτης. Η ανάγκη λοιπόν για εκμάθηση στρατηγικών μελέτης αυξάνεται αισθητά.

Οι στρατηγικές μελέτης αναφέρονται σε τεχνικές/μεθόδους, που σαν στόχο έχουν να αναπτύξουν τις δεξιότητες μελέτης ώστε να βοηθήσουν τους μαθητές, αφενός να χειρίζονται πολύ καλά την ύλη που μελετούν και αφετέρου να ολοκληρώνουν τις σχολικές τους εργασίες.΄Εχουν ως κύριο σκοπό να βοηθήσουν τους μαθητές να «μάθουν πώς να μαθαίνουν» και εκτός πλαισίου σχολικής εκπαίδευσης, μπορούν να διδαχθούν με δομημένο και συστηματικό τρόπο και η χρήση τους αφορά όλα τα γνωστικά αντικείμενα.

Κατά τους ειδικούς³ οι στρατηγικές μελέτης είναι οργανωμένες σε πέντε κατηγορίες:

• Στρατηγικές εντοπισμού
• Στρατηγικές ρυθμού ανάγνωσης
• Στρατηγικές απομνημόνευσης
• Στρατηγικές οργάνωσης
• Στρατηγικές αποτελεσματικής μελέτης

Στρατηγικές εντοπισμού πληροφοριών:

Οι στρατηγικές εντοπισμού χρησιμοποιούνται για τη συλλογή πληροφοριών. Οι μαθητές πολλές φορές χρειάζεται να βρουν συγκεκριμένες πληροφορίες σ’ ένα βιβλίο, λεξικό, γραφικό ή ηλεκτρονικό μέσο που βρίσκεται σε βιβλιοθήκες ή άλλους φορείς.΄Ετσι οι μαθητές πρέπει να γνωρίζουν τις ακόλουθες τεχνικές/μεθόδους, οι οποίες θα τους βοηθήσουν στον εντοπισμό των απαιτούμενων πληροφοριών:

• χρήση του πίνακα περιεχομένων, του γλωσσαρίου, του ευρετηρίου όρων και των άλλων στοιχείων ενός βιβλίου (πρόλογος, επικεφαλίδες, υποσημειώσεις, περιλήψεις)
• χρήση του καταλόγου των καρτών βιβλιοθήκης για τον εντοπισμό βιβλίων βάσει τίτλου ή συγγραφέα
• χρήση λεξικών, εγκυκλοπαιδειών⁴ , κ.ά.
• χρήση απλών γραφικών, π.χ. χάρτες, πίνακες, πίνακες διπλής εισόδου, εικόνες, σχεδιαγράμματα, κ.ά.
• χρήση βίντεο, κασέτας ήχου, CD – ROM, διαδικτύου

Στρατηγικές ρυθμού ανάγνωσης πληροφοριών:
Ο σωστός τρόπος μελέτης περιλαμβάνει τη χρήση διαφορετικού ρυθμού ανάγνωσης ανάλογα με την περίπτωση:

• χρήση γρήγορου ρυθμού για τον εντοπισμό πληροφοριών⁵
• χρήση αργού ρυθμού για την επεξεργασία πληροφοριών ⁶

Στρατηγικές απομνημόνευσης πληροφοριών:

Η μνήμη⁷ είναι η γνωστική λειτουργία κωδικοποίησης (οπτική, ακουστική, λεκτική, σημασιολογική) και αποθήκευσης στον εγκέφαλο, με οργανωμένο τρόπο, των πληροφοριών/ εμπειριών του ατόμου, έτσι ώστε να είναι δυνατή και εύκολη στο μέλλον η ανάσυρση και χρησιμοποίησή τους. Η μνήμη θεωρείται η βάση για κάθε γνωστική λειτουργία της σκέψης και της μάθησης και για τη βελτίωσή της χρησιμοποιούνται ορισμένες στρατηγικές, οι οποίες στοχεύουν στη διευκόλυνση της συστηματοποιημένης αποθήκευσης των πληροφοριών. Κάποιες από αυτές είναι:

• χρήση της μεθόδου ΕΖΗΣΕ ⁸
  Επισκοπώ/διαβάζω γρήγορα
  Ζητήματα/θέτω ερωτήσεις
  Ηξεύρω/διαβάζω και απαντώ
  Συγκεφαλαιώνω/διηγούμαι
  Ελέγχω/επανεξετάζω
• χρήση συστήματος καθοδήγησης της μελέτης
  – επισκόπηση του κεφαλαίου
  – προσεκτική ανάγνωση της ύλης και διατύπωση ερωτήσεων
  – επανάληψη με ανάγνωση διαφόρων παραγράφων που απαντούν στις ερωτήσεις
  – γραφή περίληψης με κλειστό το βιβλίο
  – εξέταση της περίληψης με ανοιχτό το βιβλίο
  – ανασκόπηση με επανεξέταση όλων των παραγράφων
• χρήση της τεχνικής ΔΙ.Κ.Ε.Σ⁹
  ΔΙάβασμα παραγράφου
  Κάλυψη με το χέρι της παραγράφου
  Εξιστόρηση της παραγράφου με λόγια του μαθητή
  Σύγκριση της εξιστόρησης με το γραπτό κείμενο
• υπογράμμιση κύριων σημείων

• περίληψη

Η περίληψη¹⁰ του κειμένου είναι μια τεχνική αυτόματη από τους καλούς αναγνώστες.Ο ρόλος της είναι σημαντικός καθώς βασίζεται στην κριτική επιλογή των κυρίων ιδεών/γεγονότων ενός κειμένου και στον αποκλεισμό των λιγότερο σημαντικών στοιχείων.
Οι βασικές δεξιότητες που απαιτούνται για την εκμάθηση κατασκευής της
περίληψης είναι (Hammill & Bartel,1995):
Διαγράφω όλες τις επαναλήψεις
Διαγράφω τις ασήμαντες πληροφορίες/περιγραφές
Φτιάχνω προτάσεις γενικού περιεχομένου
Διαλέγω προτάσεις για τα υποθέμετα
Φτιάχνω προτάσεις για τα υποθέματα
΄Ενας πρακτικός τρόπος για να φτιάξουν οι μαθητές μια περίληψη είναι να γράψουν την κεντρική ιδέα του κειμένου στο κέντρο ενός πλαισίου και στην περίμετρό του τις δευτερεύουσες ιδέες.΄Ετσι έχοντας μπροστά τους ένα τέτοιο σχήμα μπορούν εύκολα να διατυπώσουν την περίληψη.

• χρήση νοερών εικόνωνΗ χρήση των νοερών εικόνων είναι μια μέθοδος, η οποία μετατρέπει την προς εκμάθηση πληροφορία σε εικόνα, διευκολύνοντας έτσι την αποθήκευσή της στη μνήμη. Σύμφωνα με τους ειδικούς η τεχνική των πέντε βημάτων Α.Φ.Ι.Σ.Α.¹¹ σχεδιάστηκε για να βοηθήσει τους μαθητές με μαθησιακά προβλήματα να σχηματίζουν τη νοερή εικόνα ενός κειμένου.
  Ανάγνωση: ο μαθητής διαβάζει την πρώτη πρόταση
  Φαντασία: ο μαθητής φαντάζεται την εικόνα στο μυαλό του
  Ιστορία: ο μαθητής εξιστορεί την εικόνα
  Σύγκριση: ο μαθητής συγκρίνει αυτά που εξιστόρησε με τη γραπτή
  πρόταση για να εκτιμήσει την πληρότητα της εικόνας
  Ακολουθία: ο μαθητής ακολουθεί τα παραπάνω βήματα με κάθε
  πρόταση του κειμένου

• χρήση μνημονίωνΤα μνημόνια είναι τεχνικές επινοήσεις, οι οποίες κατά το στάδιο της κωδικοποίησης συνδέονται νοηματικά με τη νέα πληροφορία με σκοπό τη συγκράτηση και τη μελλοντική ανάκλησή της στη μνήμη. Βασίζονται στις νοερές εικόνες, στο συνειρμό, στην υπερβολή, στο χιούμορ και πρέπει να είναι απλά, χωρίς να χρειάζονται να απομνημονευτούν, γιατί τότε είναι δύσχρηστα.
  Υπάρχει μια ποικιλία από μνημόνια που βοηθούν τους μαθητές με μαθησιακά προβλήματα όχι μόνο στη μελέτη αλλά και στην καθημερινή τους ζωή, όπως:

-ακρωνύμιο είναι η τεχνική κατά την οποία μία λέξη¹² σχηματίζεται από τα αρχικά γράμματα ή από τις τις αρχικές συλλαβές άλλων λέξεων π.χ. για να απομνημονεύσουμε τους ποταμούς Γαλλικός, Αξιός, Λουδίας, Αλιάκμονας χρησιμοποιούμε τη λέξη ΓΑΛΑ που σχηματίζεται από τα αρχικά τους.
– μνημονική πρόταση είναι η τεχνική κατά την οποία οι προς απομνημόνευση πληροφορίες εντάσσονται σε ένα οργανωμένο νοηματικό σύνολο π.χ. για την απομνημόνευση των «Φιλικών» Ξάνθου, Σκουφά και Τσακάλωφ χρησιμοποιούμε τη φράση:
«Ξανθό τσακάλι με σκουφί»
– ακροστιχίδα¹³ είναι η τεχνική κατά την οποία μία λέξη ή φράση σχηματίζεται κυρίως από τα αρχικά γράμματα ή τις αρχικές συλλαβές μιας σειράς στίχων ή στροφών.
– ομοιοκαταληξία και ρυθμός είναι η τεχνική κατά την οποία σχηματίζεται ομοιοκαταληξία με τις προς απομνημόνευση πληροφορίες π.χ. για να απομνημονευθεί η ημερομηνία άλωσης της Κωνσταντινούπολης χρησιμοποιούμε το ακόλουθο δίστιχο:
«Το έτος χίλια τετρακόσια πενήντα τρία
η Κωνσταντινούπολη κατακτήθηκε από την Τουρκία» ¹⁴
ή για να απομνημονευθούν οι λίμνες του νομού Αιτωλοακαρνανίας
χρησιμοποιούμε το παρακάτω δίστιχο:
«Τριχωνίς, Λυσιμαχία
Οζερός και Αμβρακία»
– συσχετοποίηση είναι η τεχνική με την οποία κάνουμε συσχετισμό των προς
απομνημόνευση λέξεων με κάποιες άλλες συχνόχρηστες
π.χ. για να απομνημονεύσουμε τις ημέρες της εβδομάδας :
Δευτέρα – Διάβασμα
Τρίτη – Τηλεόραση
Τετάρτη -Τυρόπιττα
Πέμπτη -Ποδόσφαιρο
Παρασκευή – Ποδήλατο
Σάββατο – Σκι
Κυριακή – Καταΐφι
ή για μεγαλύτερους μαθητές μια λέξη, ένα γεγονός, ένας κανόνας, μια διαδικασία μπορεί να συνδεθεί με άλλο αντικείμενο, ήχο, κίνηση, ανάλογα με τα ενδιαφέροντά τους π.χ. συνδέουμε τα στάδια ενός πειράματος με τα βήματα ενός χορού.
– σχέδιο είναι μια τεχνική που βοηθά τους μαθητές να προσέξουν βασικές λεπτομέρειες του αντικειμένου που μελετούν καθώς καλούνται να το σχεδιάσουν π.χ. σχεδιάζοντας ένα αρχαίο ναό δωρικού ρυθμού μπορούν να απομνημονεύσουν τα χαρακτηριστικά του ρυθμού αυτού.
– μέθοδος των λέξεων – κλειδιών είναι η τεχνική που μια λέξη από το καθημερινό συνηθισμένο λεξιλόγιο των μαθητών, η οποία ακουστικά μοιάζει με την προς απομνημόνευση πληροφορία, σχηματίζει μια νοερή εικόνα, προσδίδοντας νόημα και σημασία στηνπληροφορία αυτή, ώστε να είναι ευκολότερη η απομνημόνευσή της.

-αφηγηματική ιστορία είναι η μέθοδος η οποία για να συνδέσει νοηματικά λέξεις ή πληροφορίες που είναι άσχετες μεταξύ τους, δημιουργεί μια φανταστική συνήθως ιστορία. Αυτή η αφηγηματική ιστορία συνδέει τις προς απομνημόνευση πληροφορίες με βάση νοερές εικόνες ¹⁵ έτσι ώστε να διευκολύνει τη συγκράτησή της και συνήθως χρησιμοποιείται για την απομνημόνευση ονομάτων, ορολογιών, καταλόγων, κ.λ.π.

– κατηγοριοποίηση είναι η μέθοδος που διευκολύνει τους μαθητές να οργανώνουν τις πληροφορίες που μελετούν χρησιμοποιώντας την ομαδοποίηση και ονοματοδοσία τους (εννοιολογικές ομάδες λέξεων) με βάση τα κύρια και κοινά τους χαρακτηριστικά, όπως σχήμα, χρώμα, μέγεθος, είδος, χρήση, κ.ά
π.χ. κατηγοριοποιούμε τα μέσα συγκοινωνίας και μεταφοράς με κριτήριο το χώρο χρήσης τους
-μηχανιστική επανάληψη είναι η κατά λέξη επανάληψη πληροφοριών (μεγαλόφωνα, ψιθυριστά ή σιωπηρά) η οποία χρησιμοποιείται για εκμάθηση ύλης που έχει ελάχιστο ή καθόλου νόημα, όπως ονόματα πόλεων, ημερομηνίες, κ.λ.π. Οι πιο σημαντικές τεχνικές μηχανιστικής επανάληψης πληροφοριών είναι:
– αθροιστική απομνημόνευση κατά την οποία ο μαθητής επαναλαμβάνει φωναχτά τα προς απομνημόνευση στοιχεία προσθέτοντας κάθε φορά κι ένα νέο στοιχείο π.χ. για να μάθει κάποιος τις ημέρες της εβδομάδας τις επαναλαμβάνει φωναχτά με τον ακόλουθο τρόπο: « Δευτέρα, Δευτέρα – Τρίτη, Δευτέρα -Τρίτη – Τετάρτη, κ.ο.κ.»
– μερική απομνημόνευση κατά την οποία ο μαθητής χωρίζει τις πληροφορίες που θέλει να συγκρατήσει σε επιμέρους τμήματα και εξασκείται στην απομνημόνευσή τους π.χ. για να συγκρατήσει κάποιος έναν αριθμό τηλεφώνου 2106440735 μπορεί να τον χωρίσει πρώτα σε τμήματα 210 – 64 – 40 – 735 και στη συνέχεια να εξασκηθεί στην σταδιακή απομνημόνευσή του.

Στρατηγικές οργάνωσης πληροφοριών:

Για τους μαθητές με μαθησιακές δυσκολίες η μελέτη παρουσιάζει δυσκολίες επειδή η προς εκμάθηση ύλη είναι συχνά περίπλοκη και πολλές φορές είναι απαραίτητο να αντληθούν πληροφορίες από διάφορες πηγές. Οι στρατηγικές οργάνωσης τους βοηθούν να αποσαφηνίζουν την περίπλοκη ύλη ή να συνδυάζουν πληροφορίες από διαφορετικές πηγές σε κατανοήσιμη μορφή, να απομνημονεύουν σημαντικές πληροφορίες και να μπορούν να μετατρέπουν αυτό που έχουν μελετήσει σε γραπτό λόγο. Καλούνται δηλαδή οι μαθητές να οργανώσουν και να ξαναοργανώσουν τις πληροφορίες έτσι ώστε να τις θυμούνται εύκολα. Μερικές στρατηγικές οργάνωσης πληροφοριών είναι:

• κατηγοριοποίηση είναι η μέθοδος που διευκολύνει τους μαθητές να οργανώνουν τις πληροφορίες που μελετούν χρησιμοποιώντας την ομαδοποίηση και ονοματοδοσία τους (εννοιολογικές ομάδες λέξεων) με βάση τα κύρια και κοινά τους χαρακτηριστικά, όπως σχήμα, χρώμα, μέγεθος, είδος, χρήση, κ.ά
  π.χ. κατηγοριοποιούμε τα μέσα συγκοινωνίας και μεταφοράς με κριτήριο το
  χώρο χρήσης τους

ΜΕΣΑ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ

ΞΗΡΑΣ	ΘΑΛΑΣΣΑΣ	ΑΕΡΑ
αυτοκίνητο ποδήλατο άμαξα λεωφορείο . . .	βάρκα πλοίο υποβρύχιο . . .	ελικόπτερο αερόστατο αεροπλάνο . . .

εννοιολογικός χάρτης, είναι ένας άλλος τύπος γραφικής παράστασης, ένα σχήμα το οποίο παρουσιάζει οργανωμένα και με ιεραρχικό τρόπο τις σχέσεις που συνδέουν τις γενικές με τις επιμέρους έννοιες και προσφέρει στους μαθητές με μαθησιακές δυσκολίες μία τεχνική οργάνωσης μεγάλου όγκου και περίπλοκης φύσης πληροφοριών με στόχο την καλύτερη κατανόηση και την ευκολότερη ανάκληση. Στον εννοιολογικό χάρτη το θέμα ή η κύρια έννοια τοποθετείται στο κέντρο του πίνακα ή της σελίδας ενώ οι επιμέρους έννοιες ομαδοποιοούνται, τιτλοφορούνται, συνδέονται με γραμμές με την κύρια έννοια και τοποθετούνται προς όλες τις κατευθύνσεις

• πίνακας διπλής εισόδου¹⁶, είναι η μέθοδος οργάνωσης με την οποία καταχωρίζονται στοιχεία που προκύπτουν από την σύγκριση εννοιών και βοηθά τους μαθητές με μαθησιακές δυσκολίες να κατανοούν κείμενα, να οργανώνουν μόνοι τους γραπτό και προφορικό λόγο και να κατανοούν δύσκολες έννοιες
  π.χ.ο πιο γνωστός και συχνόχρηστος πίνακας διπλής εισόδου είναι το εβομαδιαίο
  πρόγραμμα του σχολείου

ώρες	ΔΕΥΤΕΡΑ	ΤΡΙΤΗ	ΤΕΤΑΡΤΗ	ΠΕΜΠΤΗ	ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ
1η	Γλώσσα	Γλώσσα	Γλώσσα	Γλώσσα	Φυσική
2η	Γλώσσα	Γλώσσα	Γλώσσα	Γλώσσα	Μαθηματικά
3η	Μαθηματικά	Μαθηματικά	Ιστορία	Μαθηματικά	Ιστορία
4η	Γεωγραφία	Φυσική	Θρησκευτικά	Γεωγραφία	Γυμναστική

• διάγραμμα, είναι η τεχνική που παρουσιάζει με οπτική απεικόνιση και συνοπτικό τρόπο τη συνολική δομή της προς εκμάθηση ύλης, τα κύρια μέρη της και τις μεταξύ τους σχέσεις με βάση κάποιο κριτήριο¹⁷. Για την κατασκευή ενός σωστού διαγράμματος χρησιμοποιούνται οι τίτλοι, οι υπότιτλοι, τα βασικά σημεία και οι κύριες ιδέες ενός κειμένου τοποθετημένα κατά ομάδες με ιεραρχικό τρόπο π.χ. διάγραμμα που παρουσιάζει το δημοκρατικό πολίτευμα, από το βιβλίο Κοινωνική και Πολιτική Αγωγή ΣΤ΄Δημοτικού (ΟΕΔΒ, 2004, σ.31)

ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ
ΚΥΒΕΡΝΗΣΗ
ΣΥΝΤΑΓΜΑ
ΒΟΥΛΗ

ΛΑΟΣ
ή αν πρόκειται για διάγραμμα έννοιας αυτό περιλαμβάνει τον ορισμό της έννοιας, τα χαρακτηριστικά της που είναι πάντα παρόντα, μερικές φορές παρόντα και καθόλου παρόντα π.χ.

΄Ονομα έννοιας: διαμαρτυρία Ορισμός: έντονη έκφραση αποδοκιμασίας, αντίθεσης,παραπόνου για βλαπτικές ενέργειες ή παραλείψεις

Μονίμως παρόντα ειρηνική συμπεριφορά

Χαρακτηριστικά
Μερικές φορές παρόντα
ομαδική εκδήλωση
ατομική εκδήλωση

Καθόλου παρόντα
επιθετικότητα
χειροδικία

Στρατηγικές αποτελεσματικής μελέτης:

• οδηγοί μελέτης, ευέλικτες δηλαδή τεχνικές οι οποίες μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την προετοιμασία των μαθητών σε διάφορους τύπους εξετάσεων, με στόχο την καλύτερη απόδοσή τους.΄Εχουν τις εξής μορφές:
  – Σειρές ερωτήσεων
  – Προτάσεις με κενά προς συμπλήρωση ¹⁸
  – Σειρές πολλαπλών επιλογών
  – Λίστες λέξεων και ορισμών προς αντιστοίχιση
• διαχείριση χρόνου μελέτης
  Η σωστή διαχείριση του χρόνου μελέτης είναι πολύ σημαντική για αυτή
  καθεαυτή τη διαδικασία της μελέτης και είναι επίσης γνωστό ότι οι μαθητές με μαθησιακές δυσκολίες έχουν πρόβλημα στο να οργανώσουν σωστά το χρόνο τους. Οι μαθητές αυτοί μπορεί να καθυστερούν να αρχίσουν τις εργασίες τους, να τις αφήνουν ημιτελείς, να αποσπώνται από την εργασία που εκτελούν τη συγκεκριμένη στιγμή από εξωτερικά ερεθίσματα ή να ασχολούνται με άλλες άσχετες με την εργασία τους δραστηριότητες

Είναι λοιπόν σκόπιμο να καθοδηγούνται έτσι ώστε να μπορούν να δημιουργούν το δικό τους πρόγραμμα, το οποίο περιλαμβάνει τις καθημερινές τους δραστηριότητες τόσο στο σχολικό περιβάλλον όσο και στο περιβάλλον της οικογένειας και της ευρύτερης κοινότητας. Σ’ αυτή τους την προσπάθεια πολύ χρήσιμη μπορεί να τους φανεί η χρήση πλάνων (εβδομαδιαίων ή μηνιαίων) ή σημειωματαρίων καθώς και η χρωματική κωδικοποίηση¹⁹. Επίσης πρέπει να υπολογίζουν το διαθέσιμο χρόνο για μελέτη και στη συνέχεια να κάνουν σωστό καταμερισμό ανάλογα με τη προτεραιότητα των δραστηριοτήτων. Μπορούν να χρησιμοποιούν κάρτες με μορφή ρολογιού ή κανονικά ρολόγια, χρονόμετρα κ.λ.π. για να τους υπενθυμίζουν την ώρα που πρέπει να τελειώσουν μια εργασία ή να αλλάξουν δραστηριότητα. Τέλος καλό είναι να έχουν οργανωμένο χώρο μελέτης με καλό φωτισμό άνετη καρέκλα και τα απαραίτητα υποστηρικτικά εργαλεία (Η/Υ, βιβλιοθήκη, γραφική ύλη, … )

• τεχνικές αντιμετώπισης διαγωνισμάτων
  Τα διαγωνίσματα παρουσιάζουν μεγάλες δυσκολίες για τους μαθητές με μαθησιακές δυσκολίες. Τις περισσότερες φορές οι δυσκολίες αυτές εντοπίζονται στη μορφή του διαγωνίσματος (διατύπωση θεμάτων, οδηγίες, τύποι ερωτήσεων) και όχι στο περιεχόμενό του. Σ’ αυτές τις περιπτώσεις ο εκπαιδευτικός είναι απαραίτητο να προχωρήσει σε άμεση τροποποίηση ²⁰ του διαγωνίσματος για να έχει μια ουσιαστική αξιολόγηση των γνώσεων των μαθητών του.
  Ταυτόχρονα με τις διάφορες στρατηγικές μελέτης οι μαθητές με μαθησιακές δυσκολίες θα μπορούν να χρησιμοποιούν τις κατάλληλες μεθόδους/τεχνικές αντιμετώπισης διαγωνισμάτων κατά τη διάρκεια των εξετάσεων για μεγαλύτερη δυνατή επιτυχία π.χ. Οι μαθητές κατά τη διάρκεια της εξέτασης «τα χάνουν» και ξεχνούν ό,τι ξέρουν. Αυτό αντιμετωπίζεται με την συμπλήρωση πριν την ημέρα της εξέτασης υποδειγμάτων του διαγωνίσματος για να εξοικειωθούν με το υλικό, το περιβάλλον και τις προσδοκίες (προσομοίωση της εξέτασης).

---

^{16 Η διαδικασία που τηρείται στον πίνακα διπλής εισόδου προωθεί αποτελεσματικά την αναλογική σκέψη των μαθητών, η οποία είναι βασικό στοιχείο της μεταφοράς της μάθησης.
17} Τέτοια κριτήρια είναι συνήθως η ιεραρχική δομή των πληροφοριών που απαρτίζουν την προς εκμάθηση ύλη,η χρονική τους εξέλιξη, η συχνότητα τους κ.ά.
¹⁸ Στα πρώτα στάδια μπορεί να συνοδεύονται από το αντίστοιχο υποστηρικτικό λεξιλόγιο και στη συνέχεια αυτό να παραλείπεται
¹⁹ Οι μαθητές σημαδεύουν όλα τα υλικά που χρησιμοποιούν σε κάθε μάθημα με το ίδιο χρώμα και χρησιμοποιούν διαφορετικά χρώματα για κάθε μάθημα.
²⁰ Σύμφωνα με τους Polloway, Bursuck, Jayanthi, Epstein και Nelson (1996) οι τροποποιήσεις των διαγωνισμάτων σχετίζονται με τις ακόλουθες περιοχές:
Προετοιμασία για το διαγώνισμα

• Δόμηση του διαγωνίσματος
• Χώρος που πραγματοποιείται το διαγώνισμα
• Ανατροφοδότηση(κυρίως ατομική)
• Τρόπος χορήγησης

Πηγή: Γ.Τσομπανίδης, 2004, σ.115

---

¹Συναντούν μεγάλες δυσκολίες στην ανάσυρση και τον συντονισμό της χρήσης των δεξιοτήτων μελέτης.
²Με τον όρο «δεξιότητα» ενοούμε το βαθμό ευκολίας, ακρίβειας και ταχύτητας με τον οποίο εκτελείται μια συνέχεια πολύπλοκων κινητικών ενεργειών και πνευματικών διαδικασιών, με τη βοήθεια των οποίων αντιμετωπίζονται και λύνονται δύσκολα προβλήματα και καταστάσεις.
Ως δεξιότητες ορίζονται οι πρωτοβουλίες του παιδιού να αξιοποιεί αυθόρμητα τις γνώσεις του στο φυσικό του περιβάλλον κι όχι μόνο κάτω από εποπτευόμενες συνθήκες διδασκαλίας.
³ Γ.Τσομπανίδης, 2004, σ.56-57
⁴ Η χρήση λεξικού και εγκυκλοπαίδειας προϋποθέτει την εκμάθηση της αλφαβητικής σειράς.
⁵ ΄Οταν πρωτοβλέπουν οι μαθητές το προς μελέτη κείμενο θα πρέπει να το διαβάσουν με όσο πιο δυνατόν γρήγορο ρυθμό και να ερευνήσουν στα γρήγορα για λέξεις ή ιδέες – κλειδιά.
⁶ ΄Οταν εντοπίσουν το ακριβές μέρος του κειμένου που βρίσκονται οι προς αναζήτηση πληροφορίες τότε πρέπει να διαβάσουν αργά και προσεκτικά.
⁷ Οι αρχαίοι ΄Ελληνες λάτρευαν τη μνήμη ως τη Μνημοσύνη, μία από τις επίσημες συζύγους του Δία και μητέρα των εννέα Μουσών , που προστάτευαν την πνευματική δημιουργία.
⁸ Ο όρος Ε.Ζ.Η.Σ.Ε. αποτελεί προσαρμογή της μεθόδου PQRST (Preview, Question, Read, Summary,Test) και στηρίζεται σε τρεις βασικές αρχές για την εξάσκηση της μνήμης: – οργάνωση του υλικού μελέτης
– επεξεργασία του υλικού
– εξάσκηση της ανάπλασης (Thomas & Robinson 1983)
Πηγή:Γ.Τσομπανίδης, 2004, σ.73
⁹ Ο όρος ΔΙ.Κ.Ε.Σ. αποτελεί προσαρμογή της μεθόδου RCRC (Read, Cover, Recite, Check) των Archer και Gleason (1994), πηγή:Τσομπανίδης, 2004, σ.75

¹⁰ Σ.Παντελιάδου, 2000, σ.244-245
¹¹ Ο όρος Α.Φ.Ι.Σ.Α. αποτελεί προσαρμογή της μεθόδου RIDER (Read, Imagine, Describe, Evaluate, Repeat) των Clark, Deshler, Shumaker, Alley & Warner, 1984
Πηγή:Γ.Τσομπανίδης, 2004, σ.81
¹² Η λέξη αυτή πρέπει να έχει νοηματικό-σημασιολογικό περιεχόμενο και να βοηθά στη συγκράτηση και στην ανάκληση των λέξεων-πληροφοριών από τις οποίες σχηματίζεται.
¹³ Μπαμπινιώτης, 2002, σελ.110
¹⁴ Γ.Τσομπανίδης, 2004 , σελ.81
¹⁵ Οι νοερές εικόνες που χρησιμοποιεί η αφηγηματική ιστορία εμπεριέχουν πιο συχνά την αλληγορία, την υπερβολή και το παράλογο (Αγραφιώτη,1996, σ.109)

Διαβάστε περισσότερα

 Πηγη

Κόλπα για καλύτερη ανάγνωση. Πώς να γίνει ξεφτέρι!

 

πηγη

Πώς να γίνει ξεφτέρι στην ανάγνωση!

Το πώς και πότε μαθαίνει ένα παιδί να διαβάζει εξαρτάται από πολλούς παράγοντες. Τα παιδιά τυπικά και επίσημα ξεκινούν να μαθαίνουν ανάγνωση και γραφή με την είσοδό τους στη σχολική κοινότητα. Κάποια παιδιά ήδη έχουν μάθει πράγματα από το νηπιαγωγείο ή και νωρίτερα με τη βοήθεια των γονιών ή των αδερφών του. Κάθε παιδί έχει δικό του ρυθμό μάθησης, γι’ αυτό οι γονείς πρέπει να προσαρμόζονται σε αυτόν το ρυθμό και να μην έχουν παράλογες απαιτήσεις από τα παιδιά τους συγκρίνοντάς τα με άλλα. Από τη στιγμή που το παιδί πηγαίνει στην Α’ δημοτικού μπαίνει «στα βαθιά νερά» της ανάγνωσης και της γραφής.

Πώς μπορείτε, όμως, σε αυτή την περίοδο να συμβάλετε ουσιαστικά; Παρακάτω θα βρείτε ορισμένους πρακτικούς τρόπους με τους οποίους θα μπορέσετε να βοηθήσετε αποτελεσματικά το παιδί σας στα πρώτα του… αναγνωστικά βήματα:

* Ελάτε σε επαφή με το δάσκαλο/ τη δασκάλα και ζητήστε να σας κατευθύνει επακριβώς ως προς τη μέθοδο που ακολουθεί για τη διδασκαλία της ανάγνωσης, καθώς και ως προς το πώς θα πρέπει να αντιμετωπίσετε τις γραμματικές/ μορφολογικές ιδιαιτερότητες και δυσκολίες που θα προκύπτουν κατά τη διαδικασία του διαβάσματος. Είναι σημαντικό να συνεργάζεστε με τον εκάστοτε εκπαιδευτικό, καθώς έτσι το παιδί σας δεν θα μπερδεύεται.
* Επιλέξτε την κατάλληλη ώρα σύμφωνα με τις ανάγκες του παιδιού σας, καθώς το κάθε παιδί είναι παραγωγικό διαφορετικές ώρες της μέρας. Κάποιο ίσως είναι πιο συγκεντρωμένο το μεσημέρι που γυρίζει από το σχολείο, ενώ κάποιο άλλο το βράδυ πριν κοιμηθεί. Εάν το παιδί σας πηγαίνει στην Α’ Δημοτικού, αφιερώνετε τουλάχιστον 15 με 20 λεπτά καθημερινά, ακούγοντάς το να διαβάζει.
* Επιβραβεύετε την προσπάθειά του και εξηγήστε λεκτικά γιατί το επιβραβεύετε, π.χ. «Μπράβο σου, γιατί κατάφερες να διαβάσεις μια πρόταση μόνος σου»!
* Μάθετέ του πώς να συγκεντρώνεται στην ανάγνωση. Μπορείτε ακόμη να του δείξετε να ακολουθεί με το δάχτυλό του τις λέξεις ενώ διαβάζει.
* Διδάξτε του διάφορα «κόλπα» για να καταλαβαίνει τη σημασία μιας άγνωστης λέξης: πείτε του να παρατηρεί την εικόνα, να διαβάζει το υπόλοιπο της πρότασης και μετά να επιστρέφει στην άγνωστη λέξη, να κοιτάζει το αρχικό γράμμα προσπαθώντας να «μαντέψει» ποια λέξη ξεκινάει απ’ αυτό και να τη διαβάζει φωναχτά.
* Διαβάζετε στο παιδί κάθε βράδυ πριν κοιμηθεί παραμύθια. Ο δικός σας ενθουσιασμός για το διάβασμα θα μεταδοθεί και στο παιδί, που δεν θα βλέπει την ώρα να αρχίσει να διαβάζει και αυτό! Στη συνέχεια, καθώς το παιδί μεγαλώνει και κατακτά την ανάγνωση, μπορείτε να διαβάζετε συντροφικά (π.χ. μία πρόταση ο ένας, μία ο άλλος, αυξάνοντας σταδιακά τη δυσκολία σε μία παράγραφο), ώσπου να νιώσει ότι είναι ικανό και δεν χρειάζεται τη βοήθειά σας. Σε ένα ανώτερο επίπεδο μπορεί να σας διαβάζει αυτό, για να σας ξεκουράσει, ή να διαβάζετε και οι δύο παράλληλα ο καθένας το δικό του βιβλίο!

Top tip

Eίναι καλό για το παιδί από μικρή ηλικία να βλέπει τους γονείς του να διαβάζουν (βιβλία, περιοδικά, εφημερίδες κ.ά.). Έτσι θα θελήσει να τους μιμηθεί γιατί θα εκλαμβάνει το διάβασμα ως μια φυσιολογική δραστηριότητα που εντάσσεται στην καθημερινότητα και γίνεται μια όμορφη συνήθεια-τρόπος ζωής. Έτσι, η μελέτη για το σχολείο δεν θα μοιάζει καταναγκαστικό έργο!

Ανάγνωση και γραμματικές δυσκολίες

 

Η ελληνική γλώσσα είναι, ίσως, μία από τις ευκολότερες στην ανάγνωση, αφού «ό,τι γράφεται διαβάζεται». Όμως, στη γλώσσα μας υπάρχουν άλλες αναγνωστικές δυσκολίες οι οποίες συχνά μπερδεύουν τα παιδιά, γι’ αυτό και είναι καλό να τις εξηγήσετε από νωρίς στο παιδί. Λογικά αυτό θα το κάνει ο δάσκαλος, όμως καθώς θα διαβάζετε κι εσείς το παιδί στο σπίτι, βεβαιωθείτε ότι κατανόησε σωστά όσα έμαθε στο σχολείο. Μερικές σημαντικές παρατηρήσεις είναι οι εξής:

* Ο σύγχρονος τρόπος εκμάθησης του αλφαβήτου στα παιδιά της Α’ Δημοτικού προτάσσει, πλέον, τη φωνητική προσέγγιση (δηλαδή τα παιδιά πρώτα μαθαίνουν τους ήχους «αα», «βου», «γου») και έπειτα τη γραπτή τους αποτύπωση. Τα παιδιά δηλαδή καλούνται να μάθουν να αντιστοιχούν τους ήχους με τα γράμματα, ώστε να αποκωδικοποιηθούν τα γραπτά σύμβολα. Είναι απαραίτητο, λοιπόν, να υιοθετήσετε κι εσείς ανάλογο τρόπο «διδασκαλίας» των γραμμάτων στα παιδιά σας, σε συνεργασία πάντα με τον δάσκαλο/ τη δασκάλα τους.
* Βασική ικανότητα είναι να μπορούν τα παιδιά να χωρίσουν τις λέξεις σε συλλαβές και τα φωνήματα που τις αποτελούν. Η εξάσκηση στο χωρισμό των λέξεων με προφορικές και αργότερα με γραπτές ασκήσεις, καθώς και στην ομοιοκαταληξία και σε άλλα γλωσσικά παιχνίδια (σταυρόλεξα κ.α.), βοηθάει καταλυτικά.
* Δώστε βάρος στις διφθόγγους αι, ει, οι και αυ, ου, ευ καθώς και στη χρήση των διαλυτικών: εξηγήστε στα παιδιά σας όσο πιο απλά μπορείτε την ειδική προφορά αυτών των διφθόγγων, αφού συμβουλευτείτε πρώτα τη σχολική νεοελληνική γραμματική ως προς τους ακριβείς κανόνες (π.χ. αποσαφηνίστε ότι το αυ διαβάζεται «αβ» ή «αφ», ενώ το ου διαβάζεται «ουου»)
* Τονίστε τους την προφορά των διπλών συμφώνων μπ, ντ, γκ, τς, τζ και στη συνέχεια των ξ και ψ.
* Προσπαθήστε να τους δώσετε καλύτερα να καταλάβουν τους διάφορους ήχους των γραμμάτων μέσα στη λέξη, συλλαβίζοντάς την αργά, με σταθερή φωνή δίνοντας έμφαση με τη φωνή σας στο σημείο τονισμού. Έτσι, θα αποτυπωθεί σιγά-σιγά στη μνήμη τους η σωστή προφορά και σταδιακά θα μάθουν και να τα γράφουν σωστά.
* Παροτρύνετέ τα να συνδυάσουν κάποιους ήχους φωνημάτων με εικόνες/ πρόσωπα/ καταστάσεις: π.χ. «Όταν κρυώνουμε κάνουμε μπρρρ» ή «Όταν τρώμε παγωτό, που μας αρέσει, κάνουμε μμμ» κ.λπ.
* Όταν δυσκολεύονται ιδιαίτερα με κάποια λέξη, επιμείνετε σε αυτήν χρησιμοποιώντας όλες τις αισθήσεις τους. Για παράδειγμα, αν δυσκολεύονται στη λέξη «φουστάνι», διαβάστε τη μια φορά δυνατά, έπειτα γράψτε την κάπου και ζητήστε τους κοιτάζοντάς τη να δημιουργήσουν μια εικόνα σχετική με αυτήν τη λέξη (συνειρμός), π.χ. τη γιαγιά που φοράει φουστάνια, μετά συλλαβίστε την αργά και ζητήστε τους να την επαναλάβουν φτιάχνοντας μια πρόταση.
* Επιχειρήστε να δημιουργήσετε δικά σας τρικ με βάση τις ιδιαιτερότητες και τις ανάγκες του παιδιού σας, π.χ. αν κατά την ανάγνωση της λέξης «σοκολάτα» το παιδί σας προσπερνάει τη συλλαβή «κο», πείτε του να θυμάται πως η σοκολάτα είναι γλυκό, ώστε να συνδυάσει τα δύο «κο» στο μυαλό του και να μην το ξεχνάει!

Το κατάλληλο βιβλίο
Το καλύτερο βοήθημα για ανάγνωση είναι φυσικά ένα βιβλίο. Στο εμπόριο κυκλοφορεί πληθώρα παιδικών βιβλίων, τα οποία μπορούν να συμβάλουν ουσιαστικά στην εκμάθηση της ανάγνωσης. Στη συνέχεια τα παιδικά βιβλία κατατάσσονται σε κατηγορίες ανάλογα με το βαθμό δυσκολίας τους. Πώς θα διαλέξετε το κατάλληλο βιβλίο για το παιδί σας; Εάν δείτε ότι το παιδί σας έχει περισσότερες από πέντε άγνωστες λέξεις σε μια σελίδα, τότε μάλλον το βιβλίο είναι ακόμα αρκετά δύσκολο για τις δυνατότητές του και ίσως του δημιουργήσει άγχος και αρνητικά συναισθήματα. Μήπως το βιβλίο που διαβάζει είναι πολύ εύκολο; Αυτό δεν είναι απαραίτητα κακό, καθώς, η επιτυχής –λόγω του χαμηλού βαθμού δυσκολίας– ανταπόκριση του παιδιού τονώνει το ηθικό και την αυτοπεποίθηση, ενθαρρύνοντάς το να συνεχίσει. Μπορείτε να ζητήσετε και από τον εκπαιδευτικό να σας συστήσει βιβλία κατάλληλα για το επίπεδο του παιδιού σας.

Το διάβασμα ως παιχνίδι
Στην προσπάθειά σας να βοηθήσετε το παιδί σας στην ανάγνωση, μην ξεχνάτε ότι το παιδί πρέπει να προσλαμβάνει ολόκληρη τη διαδικασία ως κάτι ευχάριστο και ωφέλιμο ταυτόχρονα. Αυτή η προσέγγιση φαίνεται να είναι και η καλύτερη, αφού κατ’ αυτόν τον τρόπο το παιδί αντιλαμβάνεται το διάβασμα ως παιχνίδι και όχι ως αγγαρεία, εντάσσοντάς το στο πρόγραμμά του με ευχαρίστηση. Τα σχολικά βιβλία δεν πρέπει να αποτελούν παρά μόνο ένα μέρος της αναγνωστικής προσπάθειας. Γι’ αυτόν το λόγο, παρακάτω σας προτείνουμε μερικά ακόμη tips που μπορούν να κάνουν την ανάγνωση πολύ πιο διασκεδαστική, εμπλουτίζοντας, ταυτόχρονα, το λεξιλόγιο του παιδιού σας:
* Τοποθετήστε στο ψυγείο σας μαγνητάκια-λέξεις. Έτσι, το παιδί σας θα κινητοποιείται αυτόματα, προσπαθώντας να τις διαβάσει.
* Αφήνετε σημειωματάκια στο παιδί, πάνω στα οποία καλό θα ήταν να υπάρχει και κάποια εικόνα (μια αυτοσχέδια ζωγραφιά, ένα αυτοκόλλητο κ.λπ.).
* Γίνετε συνδρομητές σε παιδικά περιοδικά ή δανειστείτε τα.
* Αφήστε τα παιδιά σας να σας «βοηθήσουν», διαβάζοντάς σας τη λίστα με τα ψώνια, καθώς με αυτόν τον τρόπο θα αντιληφθούν και την πρακτική αξία του διαβάσματος, νιώθοντας ταυτόχρονα χρήσιμα και απαραίτητα.
* Επιλέξτε καρτούν με υπότιτλους. Θα γίνουν δεινοί αναγνώστες χωρίς καν να το καταλάβουν!

Τip για γρήγορη ανάγνωση!

Προκειμένου το παιδί σας να αποκτήσει ευχέρεια και ταχύτητα στην ανάγνωση δοκιμάστε αυτή την άσκηση:

Σε χρωματιστά χαρτόνια, σχεδιάστε συννεφάκια μέσα στα οποία γράψτε σε στήλες συλλαβές. Συνδυάστε κάθε σύμφωνο με όλα τα φωνήεντα και τους διφθόγγους (αι,οι,ει,ου) όπως στο παράδειγμα: βα, βε, βο, βω, βι, βη, βυ, βοι, βει, βαι,βου, γα, γε, γο,γω, γι,γη,γυ,γοι,γει, για,γου κ.ο.κ. Προτρέψτε το παιδί να διαβάζει αυτές τις στήλες κάθε μέρα πολλές φορές και η γλώσσα του … «θα λυθεί!».

Πηγη

 

 

Αινίγματα για παιδιά!

Πηγη

Την περίοδο της καραντίνας ψάχνουμε έξυπνους τρόπους να απασχολήσουμε τα παιδιά.

Τα αινίγματα βοηθούν στην σκέψη και την αντίληψη των παιδιών, περάστε ευχάριστες ώρες παίζοντας!

ΑΙΝΙΓΜΑΤΑ

1. Τι έχει πρόσωπο, και δυο δάχτυλα, αλλά δεν έχει χέρια και πόδια; : Το ρολόι
2. Τι πρέπει να σπάσει πριν το χρησιμοποιήσεις; :Το αυγό
3. Ζει το χειμώνα, πεθαίνει το καλοκαίρι και μεγαλώνει τις ρίζες του προς τα πάνω τι είναι; :Ο σταλαγμίτης
4. Ξεκινάει ψηλό, αλλά όσο πιο πολύ στέκεται τόσο πιο πολύ κονταίνει τι είναι; :Το κερί
5. Τι σου ανήκει αλλά χρησιμοποιείται περισσότερο από άλλους; :Το όνομα σου
6. Τι ανεβαίνει προς τα πάνω αλλά ποτέ δεν πέφτει προς τα κάτω; : Η ηλικία σου
7. Πως ένας άνθρωπος ζει 8 μέρες χωρίς να κοιμάται; :Κοιμάται την νύχτα
8. Είμαι γεμάτος κλειδιά αλλά δεν μπορώ να ανοίξω καμία πόρτα, τι είμαι; :Το πιάνο
9. Ψηλός λιγνός καλόγερος και κόκκαλα δεν έχει, τι είναι; : Ο καπνός
10. Κολοκύθι επτάτρυπο, κάθε τρύπα και όνομα, τι είναι; : Το κεφάλι
11. Σαν βόδι μουγκρίζει, σαν φίδι σφυρίζει, σαν άλογο τρέχει μα ποδάρια δεν έχει, τι είναι; : Ο αέρας
12. Αν με κυνήγι πάντα ζω, όπλο δεν κρατάω, ψαράς δεν είμαι μα παντού τα δίχτυα μου ρίχνω, τι είμαι; : Η αράχνη
13. Τον έναν άνθρωπο τον κάνει δυο, τι είναι; : Ο καθρέφτης
14. Είμαι γυμνή και τον κόσμο ντύνω, τι είμαι; : Η βελόνα
15. Όλους τους ταΐζει αλλά ποτέ δεν τρώει, τι είναι; : Το κουτάλι
16. Μια βαρκούλα φορτωμένη στη σπηλιά μπαίνει και βγαίνει, τι είναι; : Το κουτάλι στο στόμα
17. Πίσω από άσπρο φράχτη κόκκινο σκυλί γαβγίζει, τι είναι; :Η γλώσσα και τα δόντια
18. Τι είναι αυτό που άλλοι το έχουν μισό άλλοι ολόκληρο και άλλοι καθόλου; : Οι γονείς
19. Απ’ έξω γυαλιστερή από μέσα μαλλιαρή και μέσα από το μαλλί είναι μια μπουκιά καλή, τι είναι; : Το κάστανο
20. Εκεί που είσαι ήμουν και εδώ που είμαι θα έρθεις, τι είναι; : Ο νέος και ο γέρος
21. Πέντε αδέρφια μαζί γεννιούνται, μαζί δουλεύουν, μαζί κοιμούνται κανείς δεν κλαίει και δε γκρινιάζει και ούτε ο ένας τον άλλον μοιάζει, τι είναι; : Τα δάχτυλα
22. Όποιοι έρχονται και πάνε από το χέρι την κρατάνε, τι είναι; : Η πόρτα
23. Φύλλα κρατάει μα δέντρο δεν είναι, τη σκέψη μετράει κεφάλι δεν είναι και αν άψυχο είναι συνήθως μιλάει, γιατί στο κορμί του τα λόγια κρατάει, τι είναι; : Το βιβλίο
24. Χωρίς φωνή, χωρίς κορμί, χωρίς φτερά αλλά ακούγεται καλά, τι είναι; : Η ηχώ
25. Η θάλασσα το έχει, η γη δεν το έχει, η παντρεμένη το είχε και το έχασε, η ελεύθερη χωρίς αμφιβολία το έχει. Το έχει λεβέντης μπροστά και ο Σαμουήλ το έχει πίσω, τι είναι; : Το γράμμα λ
26. Έχει ξάδερφο τον σκύλο και όμως δεν τον έχει φίλο, τι είναι; : Ο λύκος
27. Ένα πουλί χωρίς φτερά ψυχή δεν έχει και πετά, τι είναι; : Ο χαρταετός
28. Είμαι, είμαι, μα τι είμαι. Σαν με πεις παύω να είμαι : Το μυστικό
29. Τα ακούει όλα αλλά δεν μπορεί να πει τίποτα, τι είναι; : Το αυτί
30. Δυο αδελφάκια αγκαλιασμένα στον ποπό κολλημένα, τι είναι; : Το ψαλίδι
31. Έχει πόλεις χωρίς σπίτια, έχει δάση χωρίς δέντρα, έχει ποτάμια χωρίς ψάρια, τι είναι; : Ο χάρτης
32. Ήλιος δεν είναι, ακτίνες έχει, πόδια δεν έχει και όμως τρέχει τι είναι; : Ο τροχός
33. Ανεβαίνει κατεβαίνει και ο γιατρός μας μπαίνει βγαίνει, τι είναι; :Το θερμόμετρο
34. Μακρύς, μακρύς καλόγερος ποτέ σκιά δεν κάνει, τι είναι : Ο δρόμος
35. Μπαίνει μέσα από το τζάμι χωρίς να το σπάει, τι είναι; : Το φως
36. Θα είναι αύριο και ήταν και χθες, τι είναι; : Το σήμερα
37. Όσο μεγαλώνει, τόσο λιγότερο ο βλέπουμε, τι είναι; : Το σκοτάδι
38. Έχω τρία βόδια : το ένα τρώει και ποτέ δε χορταίνει, το άλλο κοιμάται και ποτέ δεν ξυπνά και το τρίτο φύγει και ποτέ δεν γυρνά, τι είναι; : Η φωτιά, η στάχτη και ο καπνός
39. Το κεφάλι του στο βουνό και η ουρά του στο γιαλό, τι είναι; : Το ποτάμι
40. Περπατάει με τρία πόδια και βλέπει με τέσσερα μάτια, τι είναι; :Ο γέρος

Πώς να βοηθήσετε το παιδί σας να διαβάζει με ευχέρεια

πηγη

 

Τα περισσότερα παιδιά μαθαίνουν να διαβάζουν στην πρώτη τάξη του Δημοτικού και σε ηλικία 6 με 7 χρόνων. Κάποια ίσως να ξέρουν να διαβάζουν από τα 4 ή τα 5 χρόνια τους, όμως αυτό δεν σημαίνει ότι προηγούνται των υπολοίπων στις σχολικές τους επιδόσεις. Συνήθως το επίπεδο των γνώσεων των παιδιών εξομοιώνεται στο 2ο με 3ο τρίμηνο της σχολικής χρονιάς.


Υπάρχει τρόπος να βοηθήσω το παιδί μου να μάθει να διαβάζει;

Το διάβασμα ενός βιβλίου φωναχτά είναι ένας από τους καλύτερους τρόπους να μάθετε το παιδί σας να διαβάζει και μια ιδιαίτερα ευχάριστη ενασχόληση για εσάς. Όσο πιο πολύ ενθουσιασμένοι δείχνεται όταν διαβάζεται ένα βιβλίο, τόσο πιο πολύ θα χαίρεται το παιδί σας. Κάτι όμως που πάντα πρέπει να θυμάστε είναι ότι,το παιδί πρέπει να θέτει το ρυθμό και να διασκεδάζει με αυτό που κάνετε! 

Κλειδί της επιτυχίας στο σχολείο είναι διδάξουμε το παιδί να αγαπήσει το διάβασμα και την μάθηση. Έχει αποδειχθεί ότι τα παιδιά που πραγματικά χαίρονται με το διάβασμα, έχουν καλλίτερες επιδόσεις στο σχολείο. Στο σημείο αυτό χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή ώστε o στόχος να επιτευχτεί χωρίς την άσκηση πίεσης, ιδιαίτερα όταν το παιδί είναι ηλικιακά ανώριμο. 



Απλοί κανόνες που μπορείτε να ακολουθήσετε είναι οι εξής: 


• Δείχνετε με το δάχτυλο σας τις λεξούλες που διαβάζετε, κάνοντας έτσι το παιδί σας να καταλάβει ότι αυτές κάνουν τις ιστορίες.

• Κάντε αστείες φωνές – γκριμάτσες και φωνές ζώων. Αυτά θα κάνουν τα παιδιά σας να ενθουσιαστούν με την ιστορία.

• Κάντε ένα διάλλειμα από το διάβασμα και κοιτάξτε τις εικόνες. Ζητήστε από το παιδί σας, να ονομάσει στοιχεία από τις εικόνες. Συζητήστε μαζί του για το πως η φωτογραφία σχετίζεται με την ιστορία.

• Ζητήστε από το παιδί, να σας βοηθήσει σε φράσεις που επαναλαμβάνονται μέσα στο κείμενο.


• Εντοπίστε και συζητήστε τα γεγονότα του κείμενου που συμβαίνουν και στη ζωή του παιδιού σας.

• Αν το παιδί σας κάνει μια ερώτηση, σταματήστε και απαντήστε του. Το βιβλίο μπορεί να βοηθήσει το παιδί σας να εκφράσει τις σκέψεις του και να λύσει τα προβλήματά του. 


• Συνεχίστε να διαβάζετε στο παιδί σας και αφού αυτό μάθει να διαβάζει. Ένα παιδί μπορεί να ακούσει και να καταλάβει πιο δύσκολες ιστορίες από αυτές που μπορεί να διαβάσει. 

• Όταν το παιδί ξεκινήσει να διαβάζει, ενθαρρύνεται το να διαβάζει δυνατά. Έτσι θα ενισχυθεί η αυτοπεποίθηση του, ως προς το διάβασμα. Και ιδιαίτερα εάν διαβάζετε εναλλάξ μαζί του, θα βελτιώσει εντυπωσιακά τις ικανότητες του.

• Αν το παιδί σας ζητήσει βοήθεια σε μια λέξη, βοηθήστε το αμέσως, έτσι ώστε να μην χάσει το νόημα της ιστορίας, χωρίς να αξιώσετε να πει δυνατά την λέξη που το δυσκόλεψε, εκτός και αν το ίδιο το επιθυμεί.

• Επιτρέψτε του να αντικαθιστά μια λέξη με μια άλλη, αρκεί να βγαίνει σωστό νόημα. Δηλαδή αν το παιδί χρησιμοποιεί για παράδειγμα την λέξη «σκύλος» αντί για «κουτάβι», το νόημα είναι το ίδιο. Μην σταματήσετε το διάβασμα για να διορθώσετε την αλλαγή. Αν το παιδί σας χρησιμοποιεί λέξη με την οποία δεν βγαίνει νόημα, τότε σταματήστε το για να επαναλάβει την πρόταση.


• Αναγνωρίστε τα όρια του παιδιού σας και σταματήστε το διάβασμα μόλις ή λίγο πριν εντοπίσετε συμπτώματα κούρασης ή εκνευρισμού.

• Πάνω από όλα όμως δώστε του πολλούς επαίνους! Εσείς είστε η πρώτη και η πιο σημαντική δασκάλα του. Οι έπαινοι και η υποστήριξη που του προσφέρετε καθώς αυτό μαθαίνει να διαβάζει, το βοηθάει να χαίρεται με το διάβασμα και να μαθαίνει περισσότερα. 



Συνοψίζοντας


• Βρείτε χρόνο μέσα στη μέρα για να διαβάσετε με το παιδί σας. Σε πολλά παιδιά αρέσει το διάβασμα την ώρα του ύπνου, εκμεταλλευτείτε το!

• Αφήστε βιβλία στο δωμάτιο του παιδιού σας, για να μπορεί να ασχολείται με αυτά. Κάντε το δωμάτιο του φιλικό για διάβασμα με ένα άνετο κρεβάτι, μία καρέκλα, μία βιβλιοθήκη και μία λάμπα.


• Διαβάστε βιβλία που ευχαριστούν το παιδί σας. Μετά από λίγο θα μάθει κάποιες λέξεις απ’ έξω. Όταν αυτό συμβεί , αφήστε το παιδί σας να ολοκληρώνει τις προτάσεις ή απλώς να προσθέτει τις λέξεις.

• Μην προσπαθείτε να μάθετε το παιδί σας να αναγνωρίζει τα γράμματα, τις λέξεις, τους αριθμούς και τα σχήματα. Δημιουργήστε τις προϋποθέσεις που θα του κεντρίσουν το ενδιαφέρον να τα ανακαλύψει μόνο του.

 

Τα περισσότερα παιδιά μαθαίνουν να διαβάζουν στην πρώτη τάξη του Δημοτικού και σε ηλικία 6 με 7 χρόνων. Κάποια ίσως να ξέρουν να διαβάζουν από τα 4 ή τα 5 χρόνια τους, όμως αυτό δεν σημαίνει ότι προηγούνται των υπολοίπων στις σχολικές τους επιδόσεις. Συνήθως το επίπεδο των γνώσεων των παιδιών εξομοιώνεται στο 2ο με 3ο τρίμηνο της σχολικής χρονιάς.

 

Πηγη